Boek 1 Artikel 438 (1:438 BW)

Beheer en beschikking over goederen die onder bewind staan

Tijdens het bewind komt het beheer over de onder bewind staande goederen niet toe aan de rechthebbende maar aan de bewindvoerder.
Tijdens het bewind kan de rechthebbende slechts met medewerking van de bewindvoerder of, indien deze weigerachtig is, met machtiging van de kantonrechter over de onder het bewind staande goederen beschikken.

Toelichting

Dit korte artikel bevat het hart van het beschermingsbewind. Het beheer van de onder bewind staande goederen ligt niet meer bij de rechthebbende maar bij de bewindvoerder, en beschikken over die goederen kan de rechthebbende alleen nog samen met hem.

Beheer tegenover beschikken

Het beheer over de onder bewind staande goederen komt volgens het eerste lid tijdens het bewind niet toe aan de rechthebbende maar aan de bewindvoerder.

Beschikken is ingrijpender: een goed overdragen, weggeven, verpanden, een hypotheek vestigen. Daarvoor blijft de rechthebbende zelf bevoegd, maar alleen met medewerking van de bewindvoerder. Weigert die, dan kan de rechthebbende de kantonrechter om machtiging vragen.

Wat er níet verandert

Bewind maakt niemand handelingsonbekwaam. Dat is het grote verschil met curatele. Wie onder bewind staat, kan gewoon trouwen, een testament maken, stemmen, een medische behandeling weigeren en zelf beslissen waar hij woont. Ook zorg- en behandelbeslissingen blijven buiten het bewind; daarvoor bestaat het mentorschap. Het bewind raakt uitsluitend de goederen die de rechter heeft aangewezen.

Evenmin verdwijnt de stem van de rechthebbende. Artikel 1:441 BW verplicht de bewindvoerder voor een reeks belangrijke handelingen juist om toestemming van de rechthebbende te vragen; alleen als die daartoe niet in staat of weigerachtig is, komt de kantonrechter eraan te pas.

Wat er gebeurt als de rechthebbende het toch alleen doet

Dit artikel neemt de rechthebbende het beheer af en maakt zijn beschikkingsbevoegdheid afhankelijk van medewerking of machtiging. Handelt hij over een onder bewind staand goed zonder die medewerking of machtiging, dan doet hij iets waartoe hij op grond van het bewind niet zelfstandig bevoegd is. Wat daarvan de gevolgen zijn voor de wederpartij, regelen de volgende artikelen. Artikel 1:439 BW beschermt de wederpartij die het bewind niet kende en ook niet hoefde te kennen; inschrijving in de openbare registers en in het register voor curatele en bewind maakt het bewind kenbaar. Voor schulden geldt bovendien de bescherming van artikel 1:440 BW: schulden uit zulke handelingen kunnen niet op de onder bewind staande goederen worden verhaald als de schuldeiser van het bewind wist of had moeten weten.

Een voorbeeld. Een vrouw met problematische schulden staat onder bewind. Zij wil haar auto verkopen om een openstaande rekening te betalen. Zij bespreekt dat met haar bewindvoerder, die meewerkt en de opbrengst op de bewindrekening laat storten. Vindt de bewindvoerder verkoop onverstandig omdat zij de auto voor haar werk nodig heeft, dan kan zij de kantonrechter om machtiging vragen.

In de praktijk

Een schriftelijke reactie van de bewindvoerder op een voorgenomen handeling maakt voor de kantonrechter duidelijk wat er is gevraagd en waarom de bewindvoerder weigert. Een verzoek om machtiging gaat naar de kantonrechter en kost geen advocaat.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie vraagt de schuldsanering aan bij beschermingsbewind?

Hoge Raad · 2012-05-25 · ECLI:NL:HR:2012:BV4010

De vraag was of iemand van wie de goederen onder bewind staan zelf toelating tot de wettelijke schuldsaneringsregeling kan verzoeken en zelf hoger beroep kan instellen tegen een afwijzing. De Hoge Raad oordeelde dat zo'n verzoek geen daad van beheer is die uitsluitend aan de bewindvoerder toekomt, en evenmin een beschikkingshandeling waarvoor medewerking van de bewindvoerder nodig is. De rechthebbende kan het verzoek dus zelfstandig doen. Wel moet de rechter het bewind en het standpunt van de bewindvoerder in zijn beoordeling betrekken en de bewindvoerder zo nodig oproepen.
Kan de rechthebbende opkomen tegen een machtiging?

Hoge Raad · 2023-03-17 · ECLI:NL:HR:2023:429

De kantonrechter had de bewindvoerder gemachtigd de woning van de rechthebbende te verkopen; de rechthebbende wilde daartegen in hoger beroep. De Hoge Raad oordeelde dat het bewind de rechthebbende niet de bevoegdheid ontneemt zelfstandig in rechte op te treden en rechtsmiddelen aan te wenden, behoudens de beperkingen die uit het beheer en de beschikkingsbevoegdheid van de bewindvoerder voortvloeien. Het instellen van hoger beroep is zelf geen daad van beheer of beschikking, zodat daarvoor geen medewerking of machtiging nodig is. De rechthebbende is bovendien belanghebbende bij het verzoek om machtiging.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst