Boek 1 Artikel 180 (1:180 BW)

Nabestaandenvoorziening bij ontbinding na scheiding van tafel en bed

Indien als gevolg van de gevraagde ontbinding van het huwelijk een bestaand vooruitzicht op uitkeringen aan de andere echtgenoot na vooroverlijden van de echtgenoot die het verzoek heeft gedaan zou teloorgaan of in ernstige mate zou verminderen, en de andere echtgenoot deswege tegen het verzoek verweer voert, kan het verzoek niet worden toegewezen voordat daaromtrent een voorziening is getroffen die, gelet op de omstandigheden van het geval, ten opzichte van beide echtgenoten billijk is te achten. De rechter kan daartoe een termijn stellen.
Het eerste lid is niet van toepassing: a. indien redelijkerwijs te verwachten is dat de andere echtgenoot zelf voor dat geval voldoende voorzieningen kan treffen; b. indien de andere echtgenoot zich gedurig schuldig maakt aan wangedrag in zodanige mate dat van de echtgenoot die het verzoek heeft gedaan naar redelijkheid generlei verstrekking van levensonderhoud zou kunnen worden gevergd.

Toelichting

Een echtgenoot kan door de ontbinding van het huwelijk een uitkering kwijtraken waarop hij na het overlijden van de ander zou kunnen rekenen. Dit artikel beschermt hem daartegen. Voert hij daarover verweer, dan mag het verzoek tot ontbinding niet worden toegewezen voordat er een voorziening is getroffen die tegenover beide echtgenoten billijk is. Het is de tegenhanger, voor deze situatie, van het pensioenverweer bij echtscheiding.

Wanneer het verweer opgaat

Er moet een bestaand vooruitzicht zijn op uitkeringen aan de andere echtgenoot na het vooroverlijden van degene die de ontbinding vraagt, dat vooruitzicht moet door de ontbinding verdwijnen of ernstig verminderen, en de ander moet daarover ook echt verweer voeren. De rechter kijkt hier niet uit eigen beweging naar: wie niets zegt, verspeelt de bescherming.

Wat de rechter doet

Slaagt het verweer, dan wordt de ontbinding aangehouden. Eerst moet er een oplossing zijn die, gelet op alle omstandigheden, voor beide kanten redelijk uitpakt; dat kan bijvoorbeeld een verzekering of een andere afspraak zijn die het gemis opvangt. De rechter kan daarvoor een termijn stellen, zodat de zaak niet blijft hangen.

Twee uitzonderingen

De ander kan het zelf regelen. Is redelijkerwijs te verwachten dat de andere echtgenoot zelf voldoende voorzieningen kan treffen voor het geval van overlijden, dan geldt de bescherming niet.
Gedurig wangedrag. Gedraagt de andere echtgenoot zich aanhoudend zo, dat van de verzoeker in redelijkheid geen enkele bijdrage in het levensonderhoud kan worden gevraagd, dan gaat het verweer evenmin op.

Een voorbeeld. Een echtgenoot die zelf nooit pensioen heeft opgebouwd, zou bij het overlijden van haar man een uitkering krijgen die aan hun huwelijk is verbonden. Hij vraagt na de wachttijd om ontbinding van het huwelijk. Zij voert verweer omdat het uitzicht op die uitkering vervalt. De rechter wijst het verzoek niet toe zolang er geen redelijke voorziening is getroffen.

In de praktijk

Vraag vroeg in de procedure bij de pensioenuitvoerder of verzekeraar op wat er precies met uw aanspraken gebeurt bij ontbinding van het huwelijk; zonder die informatie is een verweer moeilijk te onderbouwen. Breng het punt tijdig naar voren, want achteraf kan het niet meer. En verwar deze bescherming niet met de verdeling van het ouderdomspensioen: dat is een aparte regeling met eigen voorwaarden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer slaagt het pensioenverweer?

Hoge Raad · 2004-03-05 · ECLI:NL:HR:2004:AO1974

De vrouw voerde tegen het verzoek tot ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed aan dat haar vooruitzicht op een uitkering na het overlijden van de man verloren zou gaan. De Hoge Raad oordeelde dat, nu de man niet had gezorgd voor een passende aanvullende pensioenvoorziening ten behoeve van de vrouw, in beginsel moet worden aangenomen dat dat vooruitzicht teloorgaat of in ernstige mate vermindert, zodat het verzoek niet kan worden toegewezen zolang daarin niet is voorzien. Dat de echtgenoten in hun convenant afspraken over de alimentatie hadden gemaakt, sluit niet uit dat een latere wijziging van omstandigheden tot een gewijzigde vaststelling kan leiden.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst