Boek 1 Artikel 366 (1:366 BW)

Naast het geval dat een voogd verplichtingen laat liggen, kent de wet een tweede reden voor de kantonrechter om de Raad voor de Kinderbescherming in te lichten: de manier waarop de voogd zijn bewind voert. Dit artikel noemt twee situaties, en die zijn zwaarder van aard dan een gemiste termijn.

Eigenmachtig bewind

De eerste situatie is dat de voogd handelt in gevallen waarin hij machtiging van de kantonrechter nodig heeft, zonder die machtiging te vragen. Denk aan het verkopen of bezwaren van goederen van het kind of aan het prijsgeven van een aandeel in een ontbonden huwelijksgemeenschap (artikel 1:353 BW). Het toestemmingsvereiste bestaat juist omdat de gevolgen voor het kind groot en vaak onomkeerbaar zijn; wie het overslaat, haalt de bescherming weg die de wet heeft ingebouwd.

Ontrouw, plichtsverzuim of misbruik van bevoegdheid

De tweede situatie is dat de voogd zich in zijn bewind schuldig blijkt te hebben gemaakt aan ontrouw, plichtsverzuim of misbruik van bevoegdheid. Die drie termen liggen dicht bij elkaar maar zijn niet hetzelfde. Ontrouw ziet op oneerlijkheid tegenover het kind, bijvoorbeeld geld van het kind naar zichzelf laten lopen. Plichtsverzuim is het structureel verwaarlozen van wat het beheer vraagt. Misbruik van bevoegdheid is het gebruiken van de positie van voogd voor een ander doel dan waarvoor die is gegeven.

Wat er vervolgens gebeurt

De kantonrechter kan dit doorgeven aan de Raad voor de Kinderbescherming; hij is daartoe niet verplicht en hij beslist zelf niet over het voortduren van de voogdij. De Raad onderzoekt de zaak breder en legt binnen zes weken aan de rechtbank voor of de voogdij moet worden beëindigd, zoals artikel 1:367 BW regelt. Daarnaast houdt de kantonrechter zijn eigen instrumenten: onderzoek van de rekening (artikel 1:360 BW) en vaststelling van schade met veroordeling tot vergoeding (artikel 1:362 BW).

Een voorbeeld

Een voogd verkoopt het geërfde huisje van zijn pupil aan een kennis, zonder machtiging te vragen en zonder taxatie. Als dat bij de behandeling van de rekening naar boven komt, kan de kantonrechter de Raad voor de Kinderbescherming inlichten. Tegelijk kan hij laten onderzoeken hoeveel het kind door de verkoop is misgelopen.

In de praktijk

Twijfelt u als voogd of een handeling machtiging vraagt, leg die vraag dan vooraf voor. Achteraf uitleggen waarom u het niet deed, is aanzienlijk lastiger dan vooraf toestemming vragen, en de kantonrechter kan een machtiging ook ruim formuleren zodat u niet voor elke stap terug hoeft (artikel 1:356 BW). Ziet u als familielid of als andere voogd dat er buiten de regels om wordt gehandeld, meld dat dan met concrete feiten: welke handeling, wanneer, en waarom die het kind benadeelt.