Artikel 2:335o BW: Medezeggenschap bij een grensoverschrijdende omzetting

Verhuist een vennootschap naar een ander rechtsstelsel, dan verhuist in beginsel ook het medezeggenschapsregime mee. Voor werknemers die invloed hebben op de samenstelling van het bestuur of het toezichthoudend orgaan kan dat verlies betekenen. Dit artikel bepaalt wanneer die invloed moet worden veiliggesteld door onderhandelingen, hoe die verlopen en wat er geldt als partijen er niet uitkomen.

Hoofdregel en uitzondering

In beginsel gelden voor de omgezette vennootschap de medezeggenschapsregels van het land waarnaar de zetel is overgebracht. Onderhandelen is nodig in drie gevallen: als de vennootschap in de zes maanden vóór de openbaarmaking van het omzettingsvoorstel gemiddeld vier vijfde van de nationale drempel voor werknemersmedezeggenschap aan personeel had; als het recht van het nieuwe land geen gelijkwaardig niveau van medezeggenschap kent, gemeten naar het aantal werknemersvertegenwoordigers in het bestuur, het toezichthoudend orgaan of hun commissies; of als dat recht werknemers van vestigingen in andere lidstaten niet dezelfde rechten geeft als de werknemers in het land van de nieuwe zetel.

De onderhandelingen

Is dat het geval, dan stelt de vennootschap zo snel mogelijk na de openbaarmaking van het voorstel een bijzondere onderhandelingsgroep van werknemers in. Samenstelling, werkwijze en besluitvorming volgen de Wet rol werknemers bij Europese rechtspersonen. Vennootschap en groep leggen de afspraken vast in een schriftelijke overeenkomst.

• De inhoud: de overeenkomst regelt in elk geval de reikwijdte, de vormgeving en de duur van de medezeggenschap.
• De ondergrens: op elk aspect van de rol van de werknemers moet zij ten minste evenveel bieden als vóór de omzetting gold.

- De termijn: zes maanden vanaf de eerste vergadering van de groep, met gezamenlijke verlenging tot ten hoogste één jaar.

Als partijen er niet uitkomen

Gold er bij de vennootschap geen medezeggenschapsregeling, dan kan de onderhandelingsgroep besluiten niet te onderhandelen of te stoppen; daarvoor is een meerderheid van twee derden van de leden nodig die ook twee derden van de werknemers vertegenwoordigen, en dan geldt gewoon het recht van het nieuwe land. Komt er binnen de termijn geen overeenkomst, stemt de vennootschap in met toepassing van de wettelijke terugvalregels en heeft de groep zo'n besluit niet genomen, dan gelden die terugvalregels vanaf het van kracht worden van de omzetting. Partijen kunnen die toepassing ook samen afspreken.

Verankering en bescherming

Wordt een buitenlandse kapitaalvennootschap een Nederlandse vennootschap, dan moet de uitwerking van de medezeggenschap in de statuten worden opgenomen. De algemene vergadering mag haar omzettingsbesluit afhankelijk stellen van haar goedkeuring van die regeling en kan bij die goedkeuring toestemming geven de statuten aan te passen. Werknemersvertegenwoordigers genieten de bescherming die ook voor Europese rechtspersonen geldt, met de ontslagbescherming uit Boek 7. Doet de vennootschap binnen vier jaar opnieuw mee aan een omzetting, fusie of splitsing, dan gelden deze regels opnieuw. De uitkomst van de onderhandelingen wordt onverwijld meegedeeld aan de werknemersvertegenwoordigers of, als die er niet zijn, aan de werknemers.

Een voorbeeld. Een vennootschap met een grote Nederlandse fabriek wil haar zetel verplaatsen naar een land met lichtere regels over werknemersinvloed. Het beschermingsniveau ligt daar lager, dus komt er een onderhandelingstraject en verliest het personeel zijn invloed op de benoeming van toezichthouders niet ongemerkt.

In de praktijk

Voor de ondernemingsraad is de eerste vraag of een van de drie situaties zich voordoet, want daarmee valt of staat het recht op onderhandelingen. Voor het bestuur is het een planningsvraag: een half jaar tot een jaar onderhandelen past niet meer in een krap tijdpad, en de notaris kijkt bij zijn verklaring of de procedure is gestart.