- De ondernemingskamer behandelt het verzoek met de meeste spoed. In afwijking van artikel 282 lid 1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kan iedere belanghebbende een verweerschrift indienen tot een door de ondernemingskamer bepaald tijdstip voorafgaand aan de aanvang van de behandeling. De verzoekers en de rechtspersoon verschijnen hetzij bij advocaat, hetzij bijgestaan door hun advocaten. Alvorens te beslissen kan de ondernemingskamer ook ambtshalve getuigen en deskundigen horen.
- Indien gelet op de belangen van de rechtspersoon en degenen die krachtens de wet en de statuten bij zijn organisatie zijn betrokken een onmiddellijke voorziening vereist is in verband met de toestand van de rechtspersoon of in het belang van het onderzoek, kan de ondernemingskamer in elke stand van het geding op verzoek van de indieners van het in artikel 345 bedoelde verzoek een zodanige voorziening treffen voor ten hoogste de duur van het geding. Artikel 357 lid 6 is van overeenkomstige toepassing.
- Ingeval nog geen onderzoek is gelast, wordt een onmiddellijke voorziening slechts getroffen indien er naar het voorlopig oordeel van de ondernemingskamer gegronde redenen zijn om aan een juist beleid of juiste gang van zaken te twijfelen. De ondernemingskamer beslist daarna binnen een redelijke termijn op het verzoek als bedoeld in artikel 345.
←
Terug 2:349 · Bezwaren eerst melden voordat een enquête wordt gevraagd
Verder 2:350 · Toewijzing van het onderzoek, de kosten en de raadsheer-commissaris
→
Boek 2 Artikel 349a (2:349a BW)
Spoedbehandeling en onmiddellijke voorzieningen bij een enquête
Wettekst
Toelichting
In een conflict binnen een rechtspersoon is tijd vaak de belangrijkste factor: terwijl partijen procederen, kan de onderneming stuklopen. Dit artikel zorgt daarom voor een snelle behandeling van het enquêteverzoek en geeft de ondernemingskamer de bevoegdheid om al tijdens de procedure in te grijpen met onmiddellijke voorzieningen.
Snelle behandeling
Het verzoek wordt door de ondernemingskamer met de meeste spoed behandeld. Iedere belanghebbende kan een verweerschrift indienen, maar dat moet binnen zijn op een tijdstip dat de ondernemingskamer bepaalt en dat vóór de aanvang van de behandeling ligt; dat is strakker dan de gewone regeling in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, waarin een verweerschrift nog tot de behandeling kan worden ingediend. De verzoekers en de rechtspersoon verschijnen bij advocaat of bijgestaan door hun advocaat. Voordat zij beslist kan de ondernemingskamer ook uit zichzelf getuigen en deskundigen horen.
Wat een onmiddellijke voorziening is
Een onmiddellijke voorziening is een tijdelijke maatregel die geldt voor ten hoogste de duur van het geding. Zij kan in elke stand van het geding worden getroffen, op verzoek van degenen die het onderzoek hebben gevraagd. Voorwaarde is dat de maatregel nodig is met het oog op de belangen van de rechtspersoon en van iedereen die volgens wet en statuten bij zijn organisatie betrokken is, en wel omdat de situatie binnen de rechtspersoon daarom vraagt of omdat het onderzoek er anders onder lijdt.
- In verband met de toestand: de organisatie dreigt vast te lopen of vermogen dreigt te verdwijnen.
- In het belang van het onderzoek: bijvoorbeeld om te voorkomen dat administratie verdwijnt of dat betrokkenen elkaar blijven blokkeren.
- Tijdelijk: de voorziening werkt niet langer dan het geding duurt en kan later worden gewijzigd of ingetrokken.
Voordat een onderzoek is gelast
Vaak wordt om een voorziening gevraagd voordat de ondernemingskamer over het onderzoek zelf heeft beslist. Dan geldt een extra drempel: zij moet voorlopig van oordeel zijn dat er gegronde redenen bestaan om te twijfelen aan het beleid of aan de gang van zaken. Daarna beslist zij binnen een redelijke termijn op het verzoek om een onderzoek, zodat er geen situatie ontstaat waarin alleen tijdelijke maatregelen blijven hangen zonder dat de hoofdvraag wordt beantwoord.
Een voorbeeld. Twee aandeelhouders met ieder de helft van de aandelen zitten muurvast; de bestuurder van de ene kant weigert de jaarrekening op te stellen en de vennootschap kan geen enkel besluit meer nemen. De ondernemingskamer kan bij wijze van tijdelijke maatregel een onafhankelijke bestuurder aanstellen met een beslissende stem en aandelen ten titel van beheer overdragen, zodat de onderneming intussen kan doordraaien.
In de praktijk
Voor verzoekers is dit vaak het echte doel van de gang naar de ondernemingskamer: niet het onderzoeksverslag over anderhalf jaar, maar een ingreep binnen enkele weken. Onderbouw daarom concreet welke schade dreigt zonder maatregel. Voor bestuurders en aandeelhouders aan de andere kant betekent het dat zij snel en volledig verweer moeten voeren; er is weinig tijd, en een voorziening kan hun positie ingrijpend veranderen zolang de procedure loopt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Zijn de voorzieningen van de wet een gesloten lijst?
De vraag was of de Ondernemingskamer bij wijze van onmiddellijke voorziening tijdelijk mag afwijken van de normale verdeling van bevoegdheden binnen de vennootschap. Volgens de Hoge Raad mag dat: zij kan elke voorziening treffen die zij in verband met de toestand van de rechtspersoon nodig acht, ook als daarmee tijdelijk inbreuk wordt gemaakt op de geldende rechtsverhoudingen, mits de voorziening naar haar aard voorlopig is en een billijke afweging van de belangen van betrokkenen heeft plaatsgevonden. Zo kan zij bijvoorbeeld een commissaris met bijzondere bevoegdheden benoemen wanneer minder ingrijpende maatregelen niet zouden werken.
-
Voorziening treffen vóór de enquête is toegewezen?
Een beursvennootschap wilde haar statuten zo wijzigen dat aandeelhouders die hun aandelen langere tijd op naam lieten registreren een extra uitkering zouden krijgen. De Hoge Raad oordeelde dat de regel dat aan alle aandelen van eenzelfde soort gelijke rechten zijn verbonden van regelend recht is: die bepaling verzet zich er niet tegen dat de statuten onder voorwaarden een financiele uitkering aan op naam geregistreerde aandeelhouders toekennen, mits het gebod van gelijke behandeling van aandeelhouders die zich in gelijke omstandigheden bevinden wordt gerespecteerd. Daarmee is duidelijk dat de toets bij ongelijke behandeling niet in het eerste lid ligt, maar in het tweede lid van dit artikel.
-
Voorziening treffen voordat het onderzoek begint
De Ondernemingskamer had een onmiddellijke voorziening getroffen en het aanwijzen van een onderzoeker voorlopig aangehouden. De Hoge Raad oordeelde dat dit is toegestaan: zij kan in elke stand van het geding op verzoek van de indieners van een enquêteverzoek een onmiddellijke voorziening treffen, ook wanneer het onderzoek nog niet is begonnen, en dat is niet in strijd met het stelsel van de wet. Voorwaarde blijft dat de voorziening van voorlopige aard is en dat met het oog op de gevolgen een billijke afweging van de belangen van partijen heeft plaatsgevonden.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.