Boek 2 Artikel 448 (2:448 BW)

Dit artikel bepaalt wie de jaarrekeningprocedure bij de ondernemingskamer mag beginnen. Het noemt drie soorten verzoekers: belanghebbenden, de advocaat-generaal bij het ressortsparket en, voor stukken van bepaalde instellingen, de Autoriteit Financiële Markten.

Iedere belanghebbende

Wie belanghebbende is, omschrijft de wet niet. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad hangt het van de band tussen verzoeker en rechtspersoon af hoeveel de verzoeker over zijn belang moet zeggen.

Staat de verzoeker buiten de organisatie van de rechtspersoon, dan zet hij in zijn verzoek uiteen waarom de inrichting van de stukken hem raakt, en maakt hij dat zo nodig aannemelijk. Of dat belang er is, beoordeelt de ondernemingskamer.

Anders ligt het voor een verzoeker die zelf binnen de kring van de rechtspersoon staat, omdat hij daaraan als deelnemer of kapitaalverschaffer verbonden is. Dat de jaarrekening van die rechtspersoon hem raakt, ligt dan in zijn positie besloten; een afzonderlijke uiteenzetting van zijn belang wordt van hem niet gevraagd.

De advocaat-generaal

Daarnaast kan de advocaat-generaal bij het ressortsparket een verzoek doen in het openbaar belang. Hij hoeft geen eigen belang te stellen; het openbaar belang is de grond van zijn bevoegdheid. Zo kan een gebrekkige jaarrekening ook aan de ondernemingskamer worden voorgelegd als geen particuliere belanghebbende dat doet.

De Autoriteit Financiële Markten

Voor stukken van een effectenuitgevende instelling in de zin van de Wet toezicht financiële verslaggeving kan ook de Autoriteit Financiële Markten een verzoek indienen, met inachtneming van wat die wet daarover bepaalt. Bij beursvennootschappen is het toezicht op de verslaggeving dus niet alleen aan particuliere belanghebbenden overgelaten. Die bevoegdheid geldt niet voor het verslag over de winstbelasting dat in de daarvoor geldende algemene maatregel van bestuur wordt genoemd.

Gevolgen voor de rechtspersoon

Omdat de wet meerdere wegen naar de ondernemingskamer opent, kan een tekortkoming in de jaarrekening door verschillende partijen aan de orde worden gesteld. De wet kent geen minimumaantal verzoekers en geen drempel in aandelenbezit: één belanghebbende kan het verzoek indienen.

Een voorbeeld. Een leverancier ontdekt dat de vennootschap waaraan hij levert een jaarrekening heeft gedeponeerd waarin de schulden niet naar looptijd zijn uitgesplitst en waarin een aansprakelijkstelling voor een dochter ontbreekt. Hij heeft belang bij die informatie, want hij bepaalt er zijn kredietlimiet mee. Als belanghebbende kan hij zelf naar de ondernemingskamer stappen.

In de praktijk

Een verzoeker van buiten de rechtspersoon licht zijn belang dus in het verzoekschrift toe. Iedere verzoeker moet bovendien aangeven in welk opzicht de stukken herziening behoeven (artikel 2:447 lid 2 BW). Het artikel bepaalt dat 'iedere belanghebbende' tot het indienen van het verzoek bevoegd is; de wettekst verbindt die bevoegdheid in onderdeel a niet aan een bepaalde hoedanigheid, zoals die van aandeelhouder.