Boek 2 Artikel 442 (2:442 BW)

Een verzekeraar mag haar beleggingen tegen actuele waarde op de balans zetten. Dit artikel bepaalt wat daaronder mag worden verstaan, voor welke beleggingen die waardering verplicht is en welke gegevens er dan bij moeten worden vermeld. De kern is dat 'actuele waarde' hier één ding betekent: marktwaarde, vastgesteld volgens de regels die bij algemene maatregel van bestuur zijn gegeven.

Alleen marktwaarde telt

Een verzekeraar kan dus niet zelf een waarderingsmethode kiezen en die actuele waarde noemen. De regeling laat wel ruimte voor artikel 2:389 BW, dat voor deelnemingen een eigen waarderingsregel geeft. Voor de rest geldt: wat de markt ervoor geeft, is de waarde.

Waar actuele waarde verplicht is

• Beleggingen voor rekening van polishouders: beleggingen waarbij de tot uitkering gerechtigde zelf het beleggingsrisico draagt, en de spaarkasbeleggingen, worden tegen actuele waarde gewaardeerd. Dat ligt voor de hand: de uitkering hangt rechtstreeks van die waarde af.

- Aandelen en vergelijkbare stukken: de niet-vastrentende beleggingen, waaronder converteerbare obligaties en afgeleide financiële instrumenten, worden eveneens tegen actuele waarde gewaardeerd, behalve in de gevallen die artikel 2:384 BW, achtste lid, uitzondert.

Wat erbij moet worden vermeld

Wordt op actuele waarde gewaardeerd, dan moet voor elke post van de beleggingen die op de balansdatum aanwezig is de verkrijgings- of vervaardigingsprijs worden opgegeven. Een lezer kan zo zien hoeveel van de balanswaarde bestaat uit betaalde prijs en hoeveel uit waardestijging die nog niet is gerealiseerd.

Voor beleggingen in terreinen en gebouwen tegen actuele waarde hoeft artikel 2:386 BW, vierde lid, niet te worden toegepast. Gaat het om vastgoed dat de verzekeraar zelf gebruikt, dan moet in de toelichting op de winst- en verliesrekening staan welke opbrengst aan die panden is toegerekend en welk bedrag aan huisvestingskosten. Anders zou het lijken alsof het eigen kantoor gratis rendement oplevert.

Een voorbeeld. Een verzekeraar bezit een kantoorpand dat zij zelf gebruikt en dat sinds de aankoop flink in waarde is gestegen. Zij waardeert het tegen actuele waarde. In de toelichting staan de oorspronkelijke aankoopprijs, de toegerekende opbrengst van het pand en de huisvestingskosten die daartegenover staan. Wie de cijfers leest, kan daardoor beoordelen of de waardestijging het resultaat kunstmatig oppoetst.

In de praktijk

Voor het bestuur is dit een gebonden keuze: waar de wet actuele waarde voorschrijft, is er niets te kiezen, en waar die keuze er wel is, moet zij consequent worden toegepast en verantwoord. De accountant toetst de waarderingen en de vermelding van de verkrijgingsprijzen. Voor polishouders en aandeelhouders is het verschil tussen kostprijs en balanswaarde het interessantste getal: dat verschil is winst die nog moet worden verzilverd.