Boek 2 Artikel 423 (2:423 BW)

Een bank heeft bezittingen en schulden in verschillende munten. Om ze in één jaarrekening te kunnen tonen, moeten zij worden omgerekend. Dit artikel zegt welke koers daarvoor wordt gebruikt en waar het verschil terechtkomt dat door die omrekening ontstaat.

Welke koers wanneer

• Vaste activa zonder dekking: bezittingen in vreemde valuta die niet door contante of termijntransacties zijn afgedekt, worden opgenomen tegen de koers van de balansdatum of tegen die van de dag waarop zij zijn verkregen.
• Lopende termijntransacties: transacties die op de balansdatum nog niet zijn afgewikkeld, worden opgenomen tegen de dagkoers of tegen de termijnkoers van die datum.

- Alle overige posten: de andere bezittingen en schulden in vreemde valuta worden omgerekend tegen de dagkoers op de balansdatum.

Waar het koersverschil naartoe gaat

De verschillen die bij de omrekening ontstaan, komen in beginsel in de winst- en verliesrekening. Een koersbeweging raakt de bank immers echt, ook als er niets is verkocht.

Daarop bestaat een uitzondering. Voor zover de verschillen betrekking hebben op vaste activa of op termijntransacties die ter dekking daarvan zijn aangegaan, mogen zij ten gunste of ten laste van een niet-uitkeerbare reserve worden gebracht. Die reserve telt dus niet mee als vrij vermogen: het bedrag kan niet als winst worden uitgekeerd. Kiest de bank hiervoor, dan moeten het totaal van de positieve en het totaal van de negatieve verschillen worden vermeld, zodat het saldo niet de omvang van de bewegingen verhult.

Wie beslist en waarop wordt gelet

Het bestuur kiest de verwerking en legt haar vast in de grondslagen; de accountant controleert of de gekozen koersen en de behandeling van de verschillen kloppen en consequent worden toegepast. De algemene vergadering stelt de jaarrekening vast, en zij heeft bij de bestemming van de winst rekening te houden met het feit dat wat in de niet-uitkeerbare reserve zit, niet beschikbaar is voor uitkering.

Een voorbeeld. Een bank financiert een kantoorpand in het buitenland en dekt dat af met een termijntransactie. De munt daalt in het laatste kwartaal van het boekjaar. Omdat het verschil betrekking heeft op een vast actief en de dekking daarvan, mag het naar de niet-uitkeerbare reserve. Het resultaat van dat jaar wordt daardoor niet heen en weer geslingerd door een koers die volgend jaar weer anders kan zijn.

In de praktijk

Voor bestuurders is dit een keuze met gevolgen voor de uitkeringsruimte. Positieve verschillen die in de niet-uitkeerbare reserve terechtkomen tellen wel mee in het eigen vermogen, maar niet in het deel daarvan dat mag worden uitgekeerd. De reserve kan ook de andere kant op bewegen: negatieve verschillen gaan ten laste van die reserve en drukken daarmee het eigen vermogen, zonder dat de winst van dat jaar wordt geraakt. Voor aandeelhouders en andere lezers is de vermelding van de positieve en negatieve totalen het interessantste onderdeel: daaruit blijkt hoe gevoelig de bank is voor koersbewegingen.