Boek 2 Artikel 411 (2:411 BW)

Dit korte artikel regelt hoe het vermogen in de geconsolideerde jaarrekening wordt gepresenteerd. Uitsplitsen van het eigen vermogen in kapitaal en reserves hoeft niet; wat wél moet, is laten zien welk deel van het groepsvermogen en van het geconsolideerde resultaat niet aan de rechtspersoon zelf toekomt. Dat is het aandeel van de medeaandeelhouders in de geconsolideerde dochters.

Waar de uitsplitsing wel te vinden is

Lid 1 ontslaat de rechtspersoon alleen in de geconsolideerde jaarrekening van de uitsplitsing van het eigen vermogen. De enkelvoudige jaarrekening, die volgens artikel 2:361 BW, eerste lid, naast de geconsolideerde jaarrekening deel uitmaakt van de jaarrekening, blijft de gewone voorschriften volgen. Daarin wordt het eigen vermogen van de rechtspersoon uitgesplitst zoals artikel 2:373 BW voorschrijft, met onder meer het geplaatste kapitaal en de verschillende reserves. Wie de opbouw van het eigen vermogen van de moeder wil kennen, vindt die dus in de enkelvoudige jaarrekening en niet in de groepscijfers.

Wat wel zichtbaar moet zijn

Consolideren gebeurt voor honderd procent, ook als de moeder niet alle aandelen in een dochter houdt. Zonder correctie zou de groepsbalans het beeld geven dat het hele vermogen van die dochter aan de moeder toekomt. Daarom moet het deel dat aan anderen toekomt, apart worden vermeld: zowel in het groepsvermogen als in het geconsolideerde resultaat.

Dat cijfer heet in de praktijk het belang van derden of het minderheidsbelang. Het gaat om het deel van het vermogen en het resultaat van de dochter dat toekomt aan haar andere aandeelhouders.

Wie er iets aan heeft

Voor de aandeelhouder van de moedermaatschappij is dit de post die laat zien welk deel van de getoonde winst niet aan de moeder toekomt. Voor de bestuurder betekent het dat bij uitspraken over de winst van de groep onderscheid moet worden gemaakt tussen het deel van de moeder en het deel van anderen. De accountant controleert of het aandeel juist is berekend, en de algemene vergadering stelt de jaarrekening vast waarin het staat.

Een voorbeeld. Een holding houdt zeventig procent van de aandelen in een werkmaatschappij; de rest is in handen van de directeur van die werkmaatschappij. De hele werkmaatschappij wordt geconsolideerd, dus haar volledige omzet, bezittingen en schulden staan in de groepscijfers. Van de winst van die dochter komt echter dertig procent toe aan de directeur. Dat deel wordt in de geconsolideerde jaarrekening apart zichtbaar gemaakt.

In de praktijk

Bij het lezen van een groepsjaarrekening geeft het aandeel van derden aan welk deel van het groepsvermogen en het groepsresultaat aan de moeder toekomt en welk deel aan medeaandeelhouders in de dochters. Dat onderscheid is van belang voor een berekening van de winst per aandeel van de moeder en voor een beoordeling van haar vermogenspositie.