Boek 2 Artikel 408 (2:408 BW)

Een rechtspersoon die midden in een concern zit, hoeft zijn eigen groepsdeel niet te consolideren als die cijfers al in de geconsolideerde jaarrekening van een groter geheel staan en die stukken toegankelijk zijn. Dit artikel geeft die vrijstelling en de voorwaarden ervoor. Nederlandse tussenhoudsters van buitenlandse concerns gebruiken haar veel.

De voorwaarden

• Geen bezwaar: binnen zes maanden na het begin van het boekjaar is geen schriftelijk bezwaar gemaakt door ten minste een tiende van de leden of door houders van ten minste een tiende van het geplaatste kapitaal, het deel van het kapitaal dat daadwerkelijk aan aandeelhouders is uitgegeven.
• Opname in een groter geheel: de gegevens die de rechtspersoon zou moeten consolideren, zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van dat grotere geheel.
• Gelijkwaardige voorschriften: die grotere jaarrekening en het bijbehorende bestuursverslag zijn opgesteld volgens de Europese jaarrekeningregels, volgens de bijzondere Europese regels voor banken en verzekeraars, of op een daaraan gelijkwaardige wijze.

- Taal en deponering: de geconsolideerde jaarrekening, de accountantsverklaring en het bestuursverslag zijn in het Nederlands, Frans, Duits of Engels opgesteld of vertaald, alle in dezelfde taal, en liggen elk jaar binnen zes maanden na de balansdatum bij het handelsregister, of binnen een maand nadat zij geoorloofd later openbaar zijn gemaakt.

Wie bezwaar kan maken en wanneer

Het bezwaarrecht ligt hier niet bij de algemene vergadering als orgaan, maar bij een minderheid: een tiende van de leden of een tiende van het geplaatste kapitaal volstaat. Dat verschil is belangrijk, want zo kan een minderheid zelfstandig afdwingen dat er cijfers over het Nederlandse groepsdeel komen. De termijn is kort. Zijn er zes maanden van het boekjaar verstreken zonder bezwaar, dan staat de vrijstelling voor dat jaar vast.

Gelijkwaardigheid en vermelding

Onze Minister van Justitie kan voorschriften aanwijzen die als gelijkwaardig gelden aan de Europese jaarrekeningregels, zo nodig aangevuld met eigen voorschriften. Zo kan ook een jaarrekening uit een land buiten de Europese Unie meetellen. Trekt de minister zo'n aanwijzing in, dan werkt dat alleen voor boekjaren die nog niet zijn begonnen. Past de rechtspersoon de vrijstelling toe, dan moet hij dat in de toelichting vermelden.

Voor een rechtspersoon waarvan effecten zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt in de zin van de Wet op het financieel toezicht, of op een vergelijkbaar systeem buiten de Europese Unie, geldt de vrijstelling niet. Wie zijn aandelen of obligaties aan een breed beleggerspubliek aanbiedt, moet zelf consolideren.

Een voorbeeld. Een Duits concern houdt zijn Nederlandse activiteiten via een tussenholding met drie werkmaatschappijen. Omdat de Duitse moeder een geconsolideerde jaarrekening volgens de Europese regels opstelt en die stukken op tijd in het Nederlandse handelsregister worden gedeponeerd, hoeft de tussenholding het Nederlandse groepsdeel niet apart te consolideren. Een minderheidsaandeelhouder die juist wil zien hoe het Nederlandse deel presteert, moet binnen zes maanden na het begin van het boekjaar bezwaar maken.

In de praktijk

Voor het bestuur van een tussenholding is de vrijstelling alleen bruikbaar als de deponering van de buitenlandse stukken echt op tijd rondkomt; loopt dat mis, dan valt de vrijstelling weg en moet er alsnog worden geconsolideerd. Voor schuldeisers en werknemers betekent zij dat alleen de geconsolideerde cijfers over het Nederlandse groepsdeel ontbreken. De tussenholding stelt haar eigen jaarrekening gewoon op en maakt die openbaar, tenzij zij daarvoor apart een beroep doet op de groepsvrijstelling van artikel 2:403 BW.