Boek 2 Artikel 406 (2:406 BW)

Wie een geconsolideerde jaarrekening moet opstellen

De rechtspersoon die, alleen of samen met een andere groepsmaatschappij, aan het hoofd staat van zijn groep, stelt een geconsolideerde jaarrekening op, waarin opgenomen de eigen financiële gegevens met die van zijn dochtermaatschappijen in de groep, andere groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop hij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover hij de centrale leiding heeft.
Een rechtspersoon waarop lid 1 niet van toepassing is, maar die in zijn groep een of meer dochtermaatschappijen heeft of andere rechtspersonen waarop hij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover hij de centrale leiding heeft, stelt een geconsolideerde jaarrekening op. Deze omvat de financiële gegevens van het groepsdeel, bestaande uit de rechtspersoon, zijn dochtermaatschappijen in de groep, andere groepsmaatschappijen die onder de rechtspersoon vallen en andere rechtspersonen waarop hij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover hij de centrale leiding heeft.
De rechtspersoon die geen bank als bedoeld in artikel 415 is, en waarvan de geconsolideerde jaarrekening voor een belangrijk deel de financiële gegevens van één of meer banken bevat, geeft in de toelichting ten minste inzicht in de solvabiliteit van de banken als één geheel.
De rechtspersoon die geen verzekeringsmaatschappij als bedoeld in artikel 427 lid 1 is, en waarvan de geconsolideerde jaarrekening voor een belangrijk deel de financiële gegevens van één of meer verzekeringsmaatschappijen bevat, geeft in de toelichting ten minste inzicht in de solvabiliteit van de verzekeringsmaatschappijen als één geheel.
In de geconsolideerde jaarrekening van een rechtspersoon, die geen bank als bedoeld in artikel 415 is, mag ten aanzien van in de consolidatie te betrekken maatschappijen die bank zijn, tezamen met de in artikel 426 lid 1, tweede zin, bedoelde maatschappijen, artikel 424 worden toegepast.

Toelichting

Wie aan het hoofd van een groep staat, moet een geconsolideerde jaarrekening opstellen. Dit artikel wijst aan wie dat is en hoe ver de consolidatie reikt. Niet alleen dochtermaatschappijen tellen mee, maar ook andere groepsmaatschappijen en rechtspersonen waarop de top overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover hij de centrale leiding heeft.

Wie moet consolideren

De plicht treft in de eerste plaats de rechtspersoon die alleen, of samen met een andere groepsmaatschappij, aan het hoofd van de groep staat. Hij voegt zijn eigen financiële gegevens samen met die van de vennootschappen onder hem.

Daarnaast geldt de plicht voor een rechtspersoon die zelf niet aan het hoofd staat, maar wel dochtermaatschappijen in de groep heeft of andere rechtspersonen waarover hij de zeggenschap of de leiding heeft. Zo'n tussenholding consolideert het groepsdeel dat onder haar valt. Juist voor die situatie geeft artikel 2:408 BW een vrijstelling, mits de cijfers al in een groter geheel worden geconsolideerd.

Zeggenschap telt, niet alleen aandelenbezit

De wet knoopt niet uitsluitend aan bij het houden van aandelen. Ook overheersende zeggenschap of centrale leiding brengt een rechtspersoon binnen de consolidatiekring. Dat voorkomt dat een concern een onderdeel buiten beeld houdt door de zeggenschap anders vorm te geven dan via aandelen. Wanneer sprake is van een dochtermaatschappij staat in artikel 2:24a BW; wat een groep en een groepsmaatschappij zijn, staat in artikel 2:24b BW.

Banken en verzekeraars binnen de groep

Bevat de geconsolideerde jaarrekening van een rechtspersoon die zelf geen bank is voor een belangrijk deel de cijfers van een of meer banken, dan moet de toelichting ten minste inzicht geven in de solvabiliteit van die banken samen. Dezelfde eis geldt voor een groep die zelf geen verzekeringsmaatschappij is maar wel verzekeraars omvat. De lezer moet kunnen zien of dat financiële deel van het concern voldoende buffer heeft.

Daarnaast mag zo'n rechtspersoon op de in de consolidatie te betrekken maatschappijen die bank zijn artikel 2:424 BW toepassen, ook al is hij zelf geen bank: in de geconsolideerde balans mag dan een aparte post voor de dekking van algemene bankrisico's worden opgenomen.

Een voorbeeld. Een familiebedrijf bestaat uit een holding, twee werkmaatschappijen en een stichting die het bedrijfspand houdt en waarover de holding feitelijk de leiding voert. Hoewel niemand aandelen in een stichting kan houden, hoort zij in de consolidatie thuis als de holding daar de centrale leiding heeft. Laat het bestuur haar weg, dan geeft de groepsjaarrekening een vertekend beeld en kan een belanghebbende daarover een jaarrekeningprocedure bij de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam beginnen.

In de praktijk

Voor het bestuur is de eerste vraag elk jaar: welke vennootschappen horen erbij? Die vraag wordt beantwoord aan de hand van zeggenschap en leiding, niet aan de hand van gemak. De accountant toetst de consolidatiekring. Aandeelhouders, leden en werknemersvertegenwoordigers kunnen erop wijzen dat een onderdeel ontbreekt. De uitzonderingen op de plicht staan in artikel 2:407 BW en artikel 2:408 BW.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.