Boek 2 Artikel 382 (2:382 BW)

Cijfers over vermogen en resultaat zeggen pas iets als duidelijk is hoe groot de organisatie erachter is. Daarom verlangt dit artikel dat de jaarrekening het gemiddelde aantal werknemers vermeldt dat gedurende het boekjaar bij de rechtspersoon werkzaam was. Het gaat om een gemiddelde over het jaar, niet om de stand op de balansdatum — anders zou een onderneming met sterke seizoensschommelingen een vertekend beeld geven.

Ingedeeld naar de inrichting van het bedrijf

Het aantal wordt niet als één getal gegeven, maar ingedeeld op een manier die aansluit bij hoe het bedrijf is opgezet. Werkt de onderneming met een productieafdeling, een verkoopafdeling en een kantoor, dan ligt een indeling langs die lijnen voor de hand. De wet schrijft geen vaste categorieën voor; bepalend is welke indeling het inzicht dient dat artikel 2:362 BW verlangt. Houdt de rechtspersoon die indeling over de jaren heen aan, dan kan de lezer de opgaven naast elkaar leggen; verplicht is dat hier niet.

Werknemers buiten Nederland

Daarnaast geeft de vennootschap op hoeveel werknemers buiten Nederland werkzaam zijn. Dat gegeven zegt iets over de spreiding van de activiteit en over het soort risico's dat de onderneming loopt: arbeidsrecht, valuta en lokale omstandigheden verschillen per land. Samen met de omzetsplitsing naar gebied van artikel 2:380 BW ontstaat zo een beeld van waar de onderneming werkelijk actief is.

De koppeling met de loonkosten

Het slot van het artikel legt een verband met de winst- en verliesrekening. Heeft de rechtspersoon gekozen voor het model waarin de kosten naar functie zijn gerangschikt, dan blijven de lonen en de sociale lasten daar onzichtbaar. In dat geval moeten die gegevens alsnog in de toelichting worden opgenomen, met de pensioenlasten apart vermeld. Zo kan de lezer altijd zien wat het personeel kost, ongeacht welk model is gekozen.

• Het gemiddelde aantal werknemers — over het hele boekjaar gemeten.
• De indeling — afgestemd op de inrichting van het bedrijf.
• Buiten Nederland — apart opgegeven door de vennootschap.
• Lonen, sociale lasten en pensioenlasten — in de toelichting als zij niet uit de winst- en verliesrekening blijken.

Een voorbeeld. Een productiebedrijf met een fabriek in Nederland en een montageafdeling in Polen kiest voor het functionele model in zijn winst- en verliesrekening. In de toelichting moet dan staan hoeveel mensen er gemiddeld werkten, verdeeld over productie, verkoop en kantoor, hoeveel daarvan in het buitenland, en wat de lonen, de sociale lasten en de pensioenlasten waren. Een ondernemingsraad of vakbond die de cijfers beoordeelt, heeft daaraan meer dan aan het resultaat alleen.

Waarom dit gegeven telt

Het aantal werknemers is niet alleen informatief maar ook bepalend. De grootteregels die uitmaken welke vrijstellingen een rechtspersoon heeft en of hij zijn jaarrekening moet laten controleren, gebruiken naast omzet en balanstotaal het aantal werknemers als maatstaf. Een onjuiste opgave kan dus doorwerken in de vraag welk regime geldt. Het bestuur maakt de opgave; de accountant toetst haar bij een controleplichtige rechtspersoon aan de loonadministratie.

In de praktijk

Voor bestuurders is dit een van de eenvoudiger vermeldingen, mits de personeelsadministratie op orde is en het gemiddelde werkelijk over het jaar wordt berekend. Voor werknemersvertegenwoordigers, banken en aandeelhouders is het getal een ijkpunt: omzet en resultaat per werknemer zeggen vaak meer over de gezondheid van een onderneming dan de absolute bedragen.