Artikel 2:335p BW: Geen nietigheid van een grensoverschrijdende omzetting

Dit artikel bestaat uit één zin met grote gevolgen: een grensoverschrijdende omzetting kan niet worden teruggedraaid. Nietigverklaring of vernietiging door de rechter is uitgesloten. Wat eenmaal van kracht is geworden, blijft staan, ook als achteraf blijkt dat er in de voorbereiding iets is misgegaan.

Waarom de wet dit zo regelt

Bij een omzetting gaat de vennootschap over naar een ander rechtsstelsel en wordt zij daar ingeschreven. Aan die inschrijving hangen contracten, financieringen, zekerheden en arbeidsverhoudingen. Zou een rechter jaren later de omzetting ongedaan maken, dan zou hij een vennootschap die inmiddels volledig onder buitenlands recht functioneert met terugwerkende kracht moeten terughalen. Dat is praktisch onwerkbaar en zou iedereen die met de vennootschap zaken doet in onzekerheid laten.

De controle zit aan de voorkant

Daar staat een streng traject vooraf tegenover. Er moet een voorstel komen met vaste onderdelen, een toelichting voor aandeelhouders en werknemers, een accountantsverklaring over de vergoeding, neerlegging en aankondiging, een wachttermijn van een maand, een versterkte meerderheid en een notariële toets die ook op fraude ziet. Wie bezwaren heeft, krijgt dus ruim gelegenheid om die op tafel te leggen.

• Vooraf: opmerkingen indienen, zekerheid vragen, verzet instellen bij de rechtbank, tegenstemmen en uittreden tegen een vergoeding.
• Achteraf: geen nietigheid en geen vernietiging van de omzetting zelf.

- Wel mogelijk: een vordering tegen wie onzorgvuldig handelde, en het beroep van oude schuldeisers op de nawerking van de Nederlandse zetel.

Wat een benadeelde nog kan

Dat de omzetting blijft staan, betekent niet dat er niets meer te halen valt. De vennootschap blijft dezelfde rechtspersoon en haar schulden lopen door. Een schuldeiser met een oude vordering kan die nog twee jaar hier aanbrengen, en een bestuurder die zijn taak niet behoorlijk heeft vervuld, kan daarop worden aangesproken. De correctie verloopt dus via geld en aansprakelijkheid, niet via het terugdraaien van de operatie.

Een voorbeeld. Een aandeelhouder ontdekt na afloop dat hij niet correct is opgeroepen voor de vergadering waarin tot omzetting werd besloten. De omzetting blijft in stand; zijn weg loopt via een aanspraak op vergoeding, niet via het aantasten van de omzetting.

In de praktijk

De praktische boodschap is dat tijdigheid alles is. Schuldeisers moeten binnen drie maanden na de aankondiging in verzet komen, aandeelhouders binnen een maand na het besluit om een vergoeding vragen, en de ondernemingsraad moet vóór de besluitvorming reageren. Voor de vennootschap en haar wederpartijen geeft het artikel rust: zodra de omzetting werkt, is er geen risico meer dat de hele stap alsnog wegvalt.