Artikel 2:335e BW: Het accountantsonderzoek bij een grensoverschrijdende omzetting

Bij een grensoverschrijdende omzetting kan een aandeelhouder die tegenstemt zijn aandelen tegen een vergoeding inleveren. Wie bepaalt of dat bedrag klopt? Dit artikel schakelt daarvoor een accountant in. Hij onderzoekt het omzettingsvoorstel, spreekt zich uit over de redelijkheid van de vergoeding en geeft een oordeel over wat het bestuur daarover in zijn toelichting heeft geschreven.

Wie de accountant is en wat hij doet

Het bestuur wijst een accountant aan die voldoet aan de eisen die de wet voor de controle van jaarrekeningen stelt; artikel 2:393 BW bepaalt wie die opdracht mag uitvoeren. De accountant onderzoekt het voorstel en verklaart of de voorgestelde vergoeding per aandeel, mede gelet op de bijgevoegde stukken, naar zijn oordeel redelijk is.

Waarop hij de waardering baseert

De accountant kijkt naar de marktprijs van de aandelen zoals die was vóór de aankondiging van het omzettingsvoorstel, of naar de waarde van de vennootschap zonder de gevolgen van de voorgenomen omzetting, bepaald volgens algemeen aanvaarde waarderingsmethoden.

• Vóór de aankondiging: het nieuws over de omzetting mag de prijs niet bepalen.
• Zonder de effecten van de omzetting: de verwachte voordelen van de stap tellen niet mee bij het afrekenen met wie vertrekt.

- Afspraken gaan voor: bevatten de statuten of een overeenkomst tussen de vennootschap en de betrokken aandeelhouders een regeling of een duidelijke maatstaf voor de waarde of voor de vergoeding, dan stelt de accountant zijn verklaring met inachtneming daarvan op.

Het verslag over de toelichting

Naast zijn verklaring maakt de accountant een verslag. Daarin geeft hij zijn oordeel over de mededelingen die het bestuur in de schriftelijke toelichting heeft gedaan over de gebruikte methode of methoden, de vraag of die passend zijn, de uitkomsten, de onderlinge weging en de moeilijkheden bij de waardering. De aandeelhouder krijgt daarmee een onafhankelijk oordeel over het rekenwerk van het bestuur.

Wanneer het onderzoek vervalt

De verklaring en het verslag blijven achterwege als de aandeelhouders daarmee instemmen. Ze blijven ook achterwege als alle aandelen, afgezien van de aandelen die de vennootschap zelf of haar dochtermaatschappijen houden, bij één aandeelhouder liggen. De regeling beschermt de aandeelhouder die het niet voor het zeggen heeft; is er geen zodanige aandeelhouder, of ziet iedereen er bewust van af, dan hoeft er geen accountant aan te pas te komen.

Een voorbeeld. Een bv met drie aandeelhouders wil naar het recht van een ander land overstappen. Twee zijn voor, één is tegen en overweegt uit te treden. Omdat de tegenstemmer niet instemt met het achterwege laten, moet de accountant zich uitspreken over de vraag of het geboden bedrag per aandeel redelijk is, en een verslag maken over de waarderingsmededelingen van het bestuur. De tegenstemmer kan beide stukken betrekken bij zijn beslissing om uit te treden.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat de waardering zo moet zijn opgezet dat de accountant haar kan narekenen: de gebruikte methoden, de vraag of die passend zijn, de uitkomsten en de weging moeten in de toelichting staan, want daarover gaat zijn verslag. Voor de aandeelhouder geeft de verklaring een onafhankelijke beoordeling van het bod; wie een aanvullende schadeloosstelling op grond van artikel 2:335i BW overweegt, kan daarbij op die beoordeling teruggrijpen.