Artikel 2:334oo BW: De accountantsverklaring over de vergoeding bij grensoverschrijdende splitsing

Bij een grensoverschrijdende splitsing kijkt een accountant mee met de cijfers. Dit artikel voegt aan de gewone accountantscontrole bij splitsing twee dingen toe: een verklaring over het kapitaal die alleen nodig is als een Nederlandse naamloze vennootschap blijft bestaan, en een oordeel over de vergoeding die aandeelhouders kunnen opeisen als zij niet mee willen naar de buitenlandse vennootschap.

Wanneer de kapitaalverklaring nodig is

De verklaring over de dekking van het kapitaal is alleen vereist wanneer een splitsende naamloze vennootschap met haar zetel in Nederland de splitsing overleeft. Bij die verklaring telt de accountant iets extra's mee: bovenop het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal en de reserves die de vennootschap wettelijk of statutair moet aanhouden, komt het totale bedrag aan vergoedingen waarop uittredende aandeelhouders aanspraak kunnen maken. Dat is logisch, want dat geld verlaat de vennootschap.

Het oordeel over de vergoeding

De accountant moet verklaren of de voorgestelde vergoeding per aandeel naar zijn oordeel redelijk is. Hij kijkt daarvoor naar de beurskoers of marktprijs van de aandelen zoals die was vóórdat het splitsingsvoorstel bekend werd, of naar de waarde van de vennootschap zonder de effecten van de voorgenomen splitsing, bepaald met algemeen aanvaarde waarderingsmethoden.

• Vóór de aankondiging: door de prijs van vóór het nieuws te nemen wordt voorkomen dat het splitsingsnieuws zelf de prijs bepaalt.
• Zonder de splitsingseffecten: verwachte voordelen van de splitsing tellen niet mee bij het waarderen van wat de vertrekkende aandeelhouder achterlaat.

- Statuten of overeenkomst gaan voor: bevatten de statuten of een overeenkomst tussen de vennootschap en de betrokken aandeelhouders een regeling of een duidelijke maatstaf voor de waarde, de vergoeding of de ruilverhouding, dan houdt de accountant zich daaraan.

Het verslag over de toelichting van het bestuur

De accountant geeft in zijn verslag ook een oordeel over de mededelingen die het bestuur in zijn schriftelijke toelichting doet over de waardering: welke methode is gebruikt, of die passend is, wat zij oplevert, hoe methoden onderling zijn gewogen en welke moeilijkheden zich voordeden. Zo krijgt de aandeelhouder niet alleen het verhaal van het bestuur, maar ook het oordeel van een onafhankelijke deskundige over dat verhaal.

Wanneer de toets vervalt

Het oordeel over de vergoeding, het verslag en de gewone accountantscontrole bij splitsing blijven achterwege als alle aandelen bij één aandeelhouder liggen, waarbij aandelen die de vennootschap zelf of een dochtermaatschappij houdt buiten beschouwing blijven. Ook kunnen de aandeelhouders er gezamenlijk mee instemmen dat het oordeel over de vergoeding en het verslag achterwege blijven. De bescherming is er voor minderheden; ontbreekt de minderheid of ziet zij er zelf van af, dan vervalt die toets. Verder reikt de uitzondering niet: de kapitaalverklaring uit het eerste lid blijft verplicht. Overleeft een splitsende naamloze vennootschap met een Nederlandse statutaire zetel de splitsing, dan moet een accountant die verklaring dus ook afgeven bij één aandeelhouder of bij instemming van alle aandeelhouders.

Een voorbeeld. Twee broers houden samen een naamloze vennootschap die haar logistieke tak naar Polen wil afsplitsen. De ene broer wil mee, de andere niet. Omdat er meer dan één aandeelhouder is en de vertrekkende broer niet instemt met het achterwege laten, moet de accountant zich uitspreken over de vraag of het bedrag per aandeel dat hem wordt geboden redelijk is.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat het de waardering vroeg moet laten toetsen; een accountant die het bod niet redelijk vindt, zet het bestuur in de praktijk onder druk om het voorstel aan te passen, al verplicht de wet daar niet toe en houdt een negatief oordeel de besluitvorming niet tegen. Voor de aandeelhouder die overweegt uit te treden is de verklaring het belangrijkste tegenwicht tegen een te laag bod, en de opstap naar een verzoek om een aanvullende schadeloosstelling door onafhankelijke deskundigen als het bod ook daarna te laag blijft.