Artikel 2:334ee1 BW: Schadeloosstelling bij splitsing voor bijzondere aandeelhouders

Alleen de bv kent aandelen zonder stemrecht en aandelen zonder winstrecht. Komt zo'n aandeelhouder door een splitsing terecht in een vennootschap die geen bv is, dan kan zijn bijzondere positie niet mee. Dit artikel geeft hem daarom een uitweg: hij kan tegen schadeloosstelling uitstappen in plaats van gedwongen aandeelhouder te worden in een rechtsvorm die zijn aandelensoort niet kent.

Wie het recht heeft

• Houders van winstrechtloze aandelen — de wet beperkt het recht tot degenen onder hen die bij de besluitvorming hun stem tegen het voorstel tot splitsing hebben uitgebracht.
• Houders van stemrechtloze aandelen — voor hen geldt geen eis over hun stemgedrag; zij kunnen niet stemmen.

Voorwaarde is dat een van de verkrijgende vennootschappen geen besloten vennootschap is. Wordt met toepassing van artikel 2:334ii BW niet door de verkrijger zelf maar door een groepsmaatschappij aandelen toegekend, dan is bepalend of díe geen besloten vennootschap is.

De maand die telt

Langs dezelfde weg waarlangs zij voor een algemene vergadering oproept, laat de vennootschap deze aandeelhouder weten dat hij om schadeloosstelling kan vragen. Vanaf die mededeling heeft hij één maand om zijn verzoek schriftelijk in te dienen. Laat hij die termijn lopen, dan gaat hij gewoon mee in de splitsing. De termijn begint dus niet met de aankondiging van het voorstel, maar met de mededeling van de vennootschap — een verschil dat het bestuur nauwkeurig moet bijhouden.

Hoe het bedrag wordt bepaald

Een of meer onafhankelijke deskundigen stellen de schadeloosstelling vast en brengen daarover schriftelijk bericht uit; op dat bericht is de inzageregeling van artikel 2:334h BW, tweede lid van toepassing. Bevatten de statuten of een overeenkomst waarbij de vennootschap en de betrokken aandeelhouders partij zijn, regels over de waardering, dan moeten de deskundigen zich daaraan houden. Staat daarin zelfs een maatstaf waarmee het bedrag zonder meer valt te berekenen, dan hoeven er helemaal geen deskundigen te worden benoemd.

De rem bij de notaris

De notaris passeert de akte van splitsing niet voordat de schadeloosstelling is betaald. Daarop bestaat één uitzondering: de splitsende vennootschap en de al bestaande verkrijgende vennootschappen kunnen besluiten dat een of meer verkrijgers de betaling voor hun rekening nemen. De verplichting tot betaling van de schadeloosstelling is hoofdelijk, zodat de aandeelhouder bij elk van de betrokken vennootschappen voor het geheel kan aankloppen. Op het moment dat de splitsing werkt, vervallen de aandelen waarop het verzoek betrekking had.

Een voorbeeld. Een besloten vennootschap heeft aan drie oud-werknemers stemrechtloze aandelen uitgegeven en wordt gesplitst, waarbij een van de verkrijgers een naamloze vennootschap is. De drie krijgen bericht dat zij schadeloosstelling kunnen vragen. Twee doen dat binnen de maand en worden uitbetaald; de derde reageert niet en wordt aandeelhouder in de nieuwe structuur.

In de praktijk

Voor de aandeelhouder is dit een korte, harde termijn: dien het verzoek schriftelijk en tijdig in, want loopt de maand af, dan is het recht verspeeld. Waar hij aan toe is, kan hij vooraf nalezen: volgens artikel 2:334y BW vermeldt het voorstel tot splitsing al hoeveel de schadeloosstelling per aandeel bedraagt en welk totaal daarvoor ten hoogste kan worden gevraagd. Voor het bestuur betekent dat rekenwerk aan de voorkant: die bedragen moeten bij het opstellen van het voorstel al vaststaan, en het geld moet er zijn voordat de notaris de akte kan passeren.