Boek 2 Artikel 334c (2:334c BW)

Dit korte artikel beantwoordt één vraag: blijft de rechtspersoon die splitst bestaan? Het antwoord hangt af van wat er met zijn vermogen gebeurt en van wat hij ervoor terugkrijgt.

De hoofdregel

Gaat het gehele vermogen over op de verkrijgers, dan houdt de splitsende rechtspersoon op te bestaan op het moment dat de splitsing van kracht wordt. Er is geen vereffening nodig en geen aparte ontbinding: het verdwijnen volgt rechtstreeks uit de splitsing. Dat is logisch, want een rechtspersoon zonder enig vermogen en zonder activiteit zou een lege huls zijn. Blijft er wel iets achter, dan blijft de rechtspersoon gewoon bestaan; dat is de gewone afsplitsing.

De uitzondering

Het tweede lid maakt een uitzondering voor het geval waarin minstens één verkrijger een naamloze of besloten vennootschap is die bij de splitsing wordt opgericht, terwijl de splitsende rechtspersoon alle aandelen daarin krijgt. Dan blijft hij bestaan, ook al is zijn hele vermogen overgegaan. Hij heeft immers iets teruggekregen: de aandelen in de nieuwe vennootschap. Feitelijk verandert hij van een onderneming met bezittingen in een houdstermaatschappij.

Waarom die uitzondering nuttig is

Dit is de standaardroute om een holdingstructuur te bouwen zonder de bestaande rechtspersoon op te geven. De vennootschap die al jaren bestaat, met haar naam, haar historie en haar aandeelhouders, blijft staan; de onderneming zakt weg in een nieuwe dochter. Voor de aandeelhouders verandert er op papier weinig: zij houden hun aandelen in dezelfde vennootschap, die voortaan aandelen in de dochter houdt in plaats van de onderneming zelf.

Een voorbeeld. Een besloten vennootschap drijft een aannemersbedrijf. De aandeelhouders willen de vennootschap zelf behouden, met haar naam en haar historie, maar de onderneming in een aparte vennootschap onderbrengen. Zij richten bij de splitsing een nieuwe vennootschap op waaraan het gehele vermogen wordt toebedeeld: alle bezittingen en schulden van het aannemersbedrijf, inclusief het bedrijfspand. De oude vennootschap krijgt daarvan alle aandelen en blijft daardoor bestaan als houdster; zonder deze uitzondering zou zij door de overgang van haar hele vermogen zijn verdwenen.

Wat dit betekent voor derden

Verdwijnt de splitsende rechtspersoon, dan moeten schuldeisers en contractspartijen weten wie hun nieuwe wederpartij is. Dat volgt uit de beschrijving die aan de akte is gehecht, en de wet kent daarnaast een aansprakelijkheidsregeling voor verkrijgers. Blijft de rechtspersoon bestaan, dan verandert er voor schuldeisers van wie de vordering achterblijft in beginsel niets aan de identiteit van hun schuldenaar — wel aan diens vermogenspositie.

In de praktijk

Bepaal vroeg in het traject of de splitsende rechtspersoon moet blijven bestaan. Aan dat voortbestaan hangen vergunningen, contracten, huurrelaties en soms een naam met waarde. Wilt u de rechtspersoon behouden terwijl het hele vermogen weggaat, dan moet de structuur precies aan de uitzondering voldoen: een bij de splitsing opgerichte vennootschap en alle aandelen daarin voor de splitsende rechtspersoon.