Boek 2 Artikel 334b (2:334b BW)

Een splitsing kan alleen tussen rechtspersonen van hetzelfde type. Dit artikel legt die eis vast, maakt er enkele uitzonderingen op en bepaalt wanneer de toestand waarin een rechtspersoon verkeert aan een splitsing in de weg staat.

Dezelfde rechtsvorm

De partijen bij een splitsing moeten dezelfde rechtsvorm hebben, en een verkrijger die bij de splitsing wordt opgericht moet de rechtsvorm van de splitsende rechtspersoon krijgen. Een vereniging kan dus niet in een stichting splitsen. Voor dit artikel gelden de naamloze en de besloten vennootschap wel als dezelfde rechtsvorm, zodat een nv en een bv aan één splitsing kunnen deelnemen.

De uitzondering voor verenigingen en stichtingen

Splitst een vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij of stichting, dan mogen daarbij toch naamloze of besloten vennootschappen worden opgericht. Voorwaarde is dat de splitsende rechtspersoon bij de splitsing alle aandelen daarin verkrijgt. Zo kan een stichting een bedrijfsactiviteit in een eigen dochtervennootschap onderbrengen zonder dat er zeggenschap weglekt: de aandelen blijven bij de stichting.

Wanneer splitsen niet mag

• Na een uitkering bij vereffening — een ontbonden rechtspersoon mag geen partij zijn bij een splitsing zodra er uit hoofde van de vereffening al een uitkering is gedaan. De verdeling is dan begonnen en mag niet worden doorkruist.

- Tijdens faillissement of surseance — een rechtspersoon mag daarin geen partij bij een splitsing zijn. Het vermogen staat dan onder beheer van een curator of onder toezicht van een bewindvoerder.

De uitzondering bij faillissement en surseance

Op die laatste regel bestaat één uitzondering, en die is scherp begrensd. De splitsende rechtspersoon mag wél in faillissement of surseance verkeren, mits alle verkrijgers naamloze of besloten vennootschappen zijn die bij de splitsing worden opgericht én de splitsende rechtspersoon daarvan enig aandeelhouder wordt. Alle aandelen in de nieuwe vennootschappen komen dus bij de splitsende rechtspersoon zelf terecht, en er treedt bij de splitsing geen nieuwe aandeelhouder toe. In faillissement besluit de curator tot de splitsing en rusten de verplichtingen van het bestuur op hem; in surseance heeft het splitsingsbesluit de goedkeuring van de bewindvoerder nodig. Welke voorschriften buiten toepassing blijven, verschilt per toestand: in faillissement vervalt een hele reeks, waaronder de regeling op grond waarvan schuldeisers zekerheid kunnen verlangen en enkele waarderings- en informatie-eisen, terwijl in surseance maar twee voorschriften wegvallen. Het recht om tegen een voorstel tot splitsing in verzet te komen blijft in beide toestanden overeind; wat in faillissement wegvalt, is uitsluitend de verzetgrond die steunt op een gevraagde maar niet gegeven waarborg, omdat die waarborgregeling daar nu eenmaal niet geldt.

Een voorbeeld. Een besloten vennootschap in surseance van betaling drijft een webwinkel en een groothandel. Een investeerder heeft alleen belangstelling voor de webwinkel. Het bestuur wil die daarom eerst in een eigen vennootschap onderbrengen. Dat kan met een afsplitsing naar een bij de splitsing opgerichte besloten vennootschap waarvan de splitsende vennootschap alle aandelen krijgt. Het splitsingsbesluit heeft de goedkeuring van de bewindvoerder nodig. Zou de investeerder bij de splitsing zelf aandelen willen krijgen, dan is niet aan de uitzondering voldaan.

In de praktijk

Controleer bij elke voorgenomen splitsing eerst de rechtsvormen van alle betrokkenen en de toestand waarin zij verkeren. Een splitsing waarbij een van de partijen in surseance zit en niet aan de uitzondering voldoet, is niet uitvoerbaar; de notaris zal de akte niet passeren. Bij een reorganisatie in zwaar weer bepalen deze grenzen welke structuur mogelijk is.