Boek 2 Artikel 334aa (2:334aa BW)

Het bestuur bepaalt de ruilverhouding en verantwoordt die zelf; dit artikel zet daar een onafhankelijk oordeel naast. Een door het bestuur aangewezen accountant onderzoekt het voorstel tot splitsing en verklaart of de voorgestelde ruilverhouding, mede gelet op de bijgevoegde stukken, naar zijn oordeel redelijk is.

De extra verklaring bij een voortbestaande nv

Blijft de splitsende naamloze vennootschap na de splitsing bestaan, dan komt er een tweede verklaring bij. De accountant moet dan bevestigen dat wat de vennootschap overhoudt — het behouden deel van het vermogen plus de waarde van de aandelen die zij in verkrijgende rechtspersonen krijgt — ten minste opweegt tegen haar gestorte en opgevraagde kapitaal, de reserves die zij daarna moet aanhouden en het totale bedrag aan schadeloosstelling waarop aandeelhouders aanspraak kunnen maken. Hij meet dat naar de dag waarop de gebruikte jaarrekening of tussentijdse vermogensopstelling ziet, en met waarderingsmethoden die in het maatschappelijk verkeer aanvaardbaar zijn.

Het verslag

Daarnaast stelt de accountant een verslag op waarin hij zijn oordeel geeft over de mededelingen die het bestuur heeft gedaan over de gebruikte waarderingsmethoden. Verklaring en verslag zijn dus twee verschillende stukken met een verschillend onderwerp: de uitkomst tegenover de onderbouwing.

Wie de accountant aanwijst

Iedere partij bij de splitsing wijst in beginsel haar eigen accountant aan, en die accountants mogen bij alle partijen even ver onderzoeken. Zijn twee of meer partijen naamloze vennootschappen, dan mag dezelfde persoon voor beide optreden alleen als de voorzitter van de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam die aanwijzing vooraf heeft goedgekeurd, op een verzoek waarin alle betrokken vennootschappen zich kunnen vinden. Zo wordt voorkomen dat één adviseur de belangen van meer vennootschappen tegelijk beoordeelt zonder dat daar toezicht op is.

Inzage en afzien

Op de verklaring is de regeling over neerlegging en inzage van artikel 2:334h BW van overeenkomstige toepassing, en op het verslag gelden het tweede en derde lid daarvan. Aandeelhouders kunnen de stukken dus inzien voordat zij stemmen en er kosteloos een afschrift van krijgen. Stemmen de aandeelhouders van elke partij bij de splitsing ermee in, dan kunnen de verklaring over de ruilverhouding en het verslag achterwege blijven. De vermogenstoets bij een voortbestaande naamloze vennootschap blijft in dat geval wel staan: die beschermt niet de aandeelhouders maar de schuldeisers.

Een voorbeeld. Twee zussen zijn de enige aandeelhouders van een besloten vennootschap die wordt gesplitst in een vastgoed- en een exploitatievennootschap. Zij kennen beide onderdelen door en door en willen geen kosten maken; samen stemmen zij ermee in dat de verklaring over de ruilverhouding en het verslag achterwege blijven.

In de praktijk

Voor een aandeelhouder zonder meerderheid is de accountantsverklaring het belangrijkste tegenwicht tegen een verdeling die anderen hebben bedacht; vraag de stukken op voordat u stemt. Voor het bestuur is de aanwijzing van de accountant een planningspunt: doen er meer naamloze vennootschappen mee, dan kost de goedkeuring door de voorzitter van de ondernemingskamer extra tijd.