Boek 2 Artikel 333l (2:333l BW)

Bij een binnenlandse fusie kan de rechter een fusie in enkele scherp omschreven gevallen vernietigen. Voor de grensoverschrijdende fusie sluit dit artikel dat volledig uit: nietigheid of vernietiging kan niet worden uitgesproken, en de vernietigingsgronden van artikel 2:323 BW zijn niet van toepassing. Eenmaal van kracht, staat de fusie.

Waarom deze harde regel

Bij een fusie over de grens is er geen enkele autoriteit die alle betrokken rechtsstelsels overziet. Het vermogen is verdeeld over meerdere landen, er zijn registers in meerdere landen bijgewerkt, aandeelhouders en schuldeisers in verschillende landen hebben op de nieuwe situatie vertrouwd. Zou een rechter de fusie achteraf kunnen terugdraaien, dan zou onduidelijk zijn wie eigenaar is van welk vermogensbestanddeel en wie welke schuld moet betalen. De wet kiest daarom voor rechtszekerheid.

De controle zit vooraf

Dat de fusie achteraf onaantastbaar is, betekent niet dat gebreken zonder gevolg blijven. De hele afdeling is zo gebouwd dat de toets vóór het van kracht worden plaatsvindt. De notaris geeft zijn verklaring pas af als alle vormvoorschriften zijn nageleefd en weigert die bij ernstige twijfel over misbruik. Een schuldeiser die verzet doet, houdt de verklaring tegen. Een aandeelhouder die niet mee wil, kan uittreden of de ruilverhouding laten toetsen, maar alleen binnen de gestelde termijn.

Wat er nog wel kan

Uitgesloten is het terugdraaien van de fusie zelf. Andere aanspraken blijven bestaan. Wie schade heeft geleden doordat een bestuurder de procedure verkeerd heeft doorlopen, kan die bestuurder daarop aanspreken. Een aandeelhouder die te weinig heeft gekregen, kan langs de weg van de schadeloosstelling of de herziening van de ruilverhouding geld vorderen. Er verschuift dus iets: van herstel in de oude toestand naar compensatie in geld.

Een voorbeeld. Een minderheidsaandeelhouder merkt pas na de inschrijving dat de toelichting op het voorstel op een belangrijk punt onvolledig was. De fusie zelf krijgt hij niet meer ongedaan; de vennootschap waarin hij aandeelhouder was, bestaat niet meer. Ook schadeloosstelling vragen of de ruilverhouding opnieuw laten vaststellen kan dan niet meer, want daarvoor gold een maand te rekenen vanaf het fusiebesluit (artikel 2:333h BW). Wat hem rest, is degenen aanspreken die voor het gebrek verantwoordelijk zijn, en vergoeding vorderen van de schade die hij daardoor lijdt.

In de praktijk

De boodschap voor iedere betrokkene is dat er vóór het van kracht worden moet worden opgetreden. Wie bezwaren heeft tegen de ruilverhouding, de schadeloosstelling of de zekerheid voor zijn vordering, moet die inbrengen zolang de termijnen lopen en de notaris zijn verklaring nog niet heeft afgegeven. Daarna is de deur naar het ongedaan maken van de fusie definitief dicht.