Boek 2 Artikel 333 (2:333 BW)

De bijzondere fusieregels voor vennootschappen draaien om de ruilverhouding: hoeveel aandelen krijgt een aandeelhouder terug voor wat hij inbrengt. Zijn er geen buitenstaanders die daarbij iets kunnen verliezen, dan is die hele exercitie zinloos. Dit artikel schrapt daarom in drie concernsituaties het zwaarste deel van de procedure.

De volle dochter

Neemt een verkrijgende vennootschap een dochter op waarin zij alle aandelen bezit, of een vereniging, coöperatie dan wel onderlinge waarborgmaatschappij waarin zij als enige lid staat, dan blijven de artikelen 2:326 tot en met 2:328 BW buiten toepassing. Dat betekent: geen extra gegevens over de ruilverhouding in het voorstel, geen verantwoording van de waarderingsmethoden, en geen accountantsverklaring over de redelijkheid van de ruil. Er valt namelijk niets te ruilen — de moeder krijgt geen aandelen in zichzelf toegekend.

Alle aandelen in één hand

Dezelfde vrijstelling geldt als iemand rechtstreeks of via anderen alle aandelen in alle te fuseren vennootschappen houdt, of een ander die voor zijn rekening houdt, én de verkrijgende vennootschap bij de akte van fusie geen aandelen toekent. Denk aan twee zustervennootschappen onder één holding die samengaan. Ook hier is er maar één belanghebbende aan de aandeelhouderskant, en die kan zichzelf niet benadelen.

Een vereniging of stichting als verkrijger

Het derde lid regelt het omgekeerde geval: een vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij of stichting neemt een naamloze of besloten vennootschap op waarvan zij alle aandelen houdt. Dan blijft van deze hele afdeling maar één bepaling over: artikel 2:329 BW, dat certificaathouders en vergadergerechtigden inzage in de stukken geeft. De rest van de afdeling is geschreven voor vennootschappen met aandeelhouders die iets terugkrijgen, en die situatie doet zich hier niet voor.

Wat wél blijft gelden

De vrijstelling raakt alleen de genoemde bepalingen. Alles wat schuldeisers en werknemers beschermt, blijft staan: het voorstel tot fusie moet worden neergelegd en aangekondigd, de jaarrekeningen moeten ter inzage liggen, schuldeisers kunnen verzet doen en de ondernemingsraad heeft zijn rol. Wie denkt dat een concernfusie een papieren formaliteit is, vergist zich dus; alleen de waarderingsdiscussie is eruit gehaald.

Een voorbeeld. Een holding heeft in de loop der jaren vier lege dochtervennootschappen overgehouden en wil die opruimen door ze in zichzelf te laten opgaan. Zij houdt van alle vier alle aandelen. Er hoeft geen accountant naar een ruilverhouding te kijken en het bestuur hoeft geen waarderingsmethoden te verantwoorden. De aankondiging, de neerlegging en de wachttijd voor schuldeisers moeten wel worden doorlopen.

In de praktijk

Dit artikel scheelt bij een reorganisatie binnen een groep veel tijd en kosten. Controleer wel scherp of de situatie er precies onder valt: houdt de moeder werkelijk alle aandelen, of zit er nog een klein pakket bij een oud-werknemer, dan geldt de vrijstelling niet en is de volledige procedure nodig. Combineer dit artikel met artikel 2:331 BW, dat het in deze gevallen mogelijk maakt om ook de besluitvorming bij het bestuur te leggen.