Boek 2 Artikel 291 (2:291 BW)

De bestuurstaak bij een stichting en de grenzen daaraan

Behoudens beperkingen volgens de statuten is het bestuur belast met het besturen van de stichting.
Slechts indien dit uit de statuten voortvloeit, is het bestuur bevoegd te besluiten tot het aangaan van overeenkomsten tot verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen, en tot het aangaan van overeenkomsten waarbij de stichting zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, zich voor een derde sterk maakt of zich tot zekerheidstelling voor een schuld van een ander verbindt. De statuten kunnen deze bevoegdheid aan beperkingen en voorwaarden binden. De uitsluiting, beperkingen en voorwaarden gelden mede voor de bevoegdheid tot vertegenwoordiging van de stichting ter zake van deze handelingen, tenzij de statuten anders bepalen.
Bij de vervulling van hun taak richten de bestuurders zich naar het belang van de stichting en de met haar verbonden onderneming of organisatie.
De statuten kunnen bepalen dat een met name of in functie aangeduide bestuurder meer dan één stem wordt toegekend. Een bestuurder kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders tezamen.
De statuten bevatten voorschriften omtrent de wijze waarop in de uitoefening van de taken en bevoegdheden voorlopig wordt voorzien in geval van ontstentenis of belet van alle bestuurders. De statuten kunnen deze voorschriften bevatten voor het geval van ontstentenis of belet van een of meer bestuurders. In de statuten kan nader worden bepaald wanneer sprake is van belet. Degene die bij ontstentenis of belet van bestuurders ingevolge een statutaire regeling is aangewezen tot het verrichten van bestuursdaden, wordt voor wat deze bestuursdaden betreft met een bestuurder gelijkgesteld.
Een bestuurder neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming indien hij daarbij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang bedoeld in lid 3. Wanneer hierdoor geen bestuursbesluit kan worden genomen, wordt het besluit genomen door de raad van commissarissen. Bij ontbreken van een raad van commissarissen, wordt het besluit genomen door het bestuur onder schriftelijke vastlegging van de overwegingen die aan het besluit ten grondslag liggen, tenzij de statuten anders bepalen.
De statuten kunnen bepalen dat aan bestuurders een bezoldiging wordt toegekend.

Toelichting

Het bestuur bestuurt de stichting. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar dit artikel bevat zeven leden die aan die eenvoudige regel grenzen en waarborgen toevoegen. Sommige daarvan gelden alleen als de statuten dat zeggen, andere gelden altijd. Voor bestuurders van een stichting is dit de belangrijkste bepaling over hun eigen positie.

Wat het bestuur zonder meer mag

Behoudens beperkingen in de statuten is het bestuur belast met het besturen van de stichting. Het bepaalt dus het beleid, voert het uit en beheert het vermogen. Omdat er geen ledenvergadering is die kan bijsturen, is de statutaire inperking hier het enige echte tegenwicht, naast een eventuele raad van commissarissen.

De uitzondering voor vastgoed en zekerheden

Voor twee soorten handelingen draait de wet de regel om. Het bestuur mag alleen besluiten tot het kopen, verkopen of bezwaren van registergoederen, en alleen zekerheid stellen voor de schuld van een ander of zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbinden, als dat uit de statuten voortvloeit. Staat er niets, dan mag het niet. De statuten mogen die bevoegdheid bovendien aan voorwaarden en beperkingen binden. En anders dan bij gewone bestuursbesluiten werkt deze grens ook naar buiten: zij geldt ook voor de vertegenwoordigingsbevoegdheid, tenzij de statuten uitdrukkelijk anders bepalen. Een wederpartij kan zich hier dus niet zonder meer op de onbeperkte vertegenwoordigingsbevoegdheid beroepen.

Het belang waarnaar bestuurders zich richten

Bestuurders richten zich bij hun taak naar het belang van de stichting en van de met haar verbonden onderneming of organisatie. Dat is niet het belang van de oprichter, van de subsidiegever of van de bestuurder zelf. Daarop sluit het verbod op deelname bij tegenstrijdig belang aan: een bestuurder met een direct of indirect persoonlijk belang dat botst met dat stichtingsbelang, doet niet mee aan de beraadslaging en de besluitvorming. Kan daardoor geen besluit tot stand komen, dan beslist de raad van commissarissen; is die er niet, dan beslist het bestuur alsnog, maar met schriftelijke vastlegging van de overwegingen, tenzij de statuten iets anders regelen.

Stemmen, uitvallen en beloning

Meervoudig stemrecht kan in de statuten aan een met name of in functie aangeduide bestuurder worden gegeven, maar nooit zoveel dat hij meer stemmen heeft dan alle anderen samen.
Ontstentenis en belet moeten in de statuten worden geregeld voor het geval alle bestuurders wegvallen; voor het wegvallen van een of enkele bestuurders mag dat. Wie op grond van zo'n regeling bestuursdaden verricht, wordt voor die daden met een bestuurder gelijkgesteld, met alles wat daaruit volgt.
Bezoldiging van bestuurders is alleen mogelijk als de statuten dat bepalen. Zonder statutaire grondslag is er geen recht op beloning.

Een voorbeeld. Het bestuur van een culturele stichting wil een pand kopen en daarvoor een hypotheek vestigen. Staat in de statuten niets over registergoederen, dan mist het bestuur die bevoegdheid, en het gebrek werkt door in de vertegenwoordiging. De notaris zal daarop stuiten en eerst een statutenwijziging verlangen.

In de praktijk

Loop de statuten door op vier punten voordat er grote stappen worden gezet: mag het bestuur vastgoed en zekerheden aangaan, hoe is meervoudig stemrecht geregeld, wat gebeurt er bij uitval van bestuurders, en is er een grondslag voor beloning. Leg besluiten waarbij iemand een persoonlijk belang heeft altijd schriftelijk vast, inclusief wie niet meestemde. Die aantekening is later het bewijs dat het bestuur zorgvuldig heeft gehandeld.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.