Boek 2 Artikel 276 (2:276 BW)

Grote vennootschappen moeten zich rekenschap geven van de verdeling van mannen en vrouwen in hun leiding. Dit artikel dwingt geen quotum af, maar wel een cyclus: doelen stellen, een plan maken en jaarlijks laten zien wat ervan terecht is gekomen. De verantwoording gaat niet naar de rechter maar naar de Sociaal-Economische Raad, die de gegevens verzamelt en zichtbaar maakt.

Voor welke vennootschappen

De verplichting geldt voor de vennootschap die op twee opeenvolgende balansdata, en daarna zonder onderbreking opnieuw op twee opeenvolgende balansdata, niet heeft voldaan aan ten minste twee van de eisen die artikel 2:397 BW stelt. Kort gezegd gaat het om vennootschappen die naar de maatstaven van de jaarrekeningregels als groot gelden. Kleine en middelgrote vennootschappen vallen erbuiten.

Wat de vennootschap moet doen

• Doelen stellen. Passende en ambitieuze doelen, in de vorm van een streefcijfer, voor de verhouding tussen mannen en vrouwen in het bestuur, in de raad van commissarissen en in de categorieën leidinggevende werknemers die de vennootschap zelf aanwijst.
• Een plan maken. Doelen zonder plan zijn een wens; de wet vraagt uitdrukkelijk om een plan om ze te bereiken, bijvoorbeeld met afspraken over werving, doorstroom en samenstelling van kandidatenlijsten.

- Rapporteren. Binnen tien maanden na afloop van het boekjaar meldt de vennootschap aan de Sociaal-Economische Raad hoe de verhoudingen er aan het eind van het boekjaar bij stonden, welke streefcijfers en welk plan er zijn, en als een doel niet is gehaald, waarom niet.

Ruimte voor kleine en samengestelde organen

De wet houdt rekening met de werkelijkheid van kleinere organen. Bestaan het bestuur en de raad van commissarissen elk uit één persoon, dan mag één streefcijfer voor beide organen samen worden vastgesteld; met één zetel valt immers weinig te verdelen. Verder hoeft er voor de raad van commissarissen of voor de niet uitvoerende bestuurders geen streefcijfer te komen als voor die geleding al een andere wettelijke regel over de zetelverdeling geldt.

Concerns

Een vennootschap die tot een groep behoort, hoeft niet zelf aan deze verplichtingen te voldoen als de vennootschap aan het hoofd van de groep dat voor haar doet, eventueel voor meerdere groepsmaatschappijen tegelijk. Zo hoeft binnen een concern niet elke dochter een eigen streefcijfer en een eigen plan te hebben. Belangrijk is wel dat de holding het dan ook daadwerkelijk uitvoert en rapporteert; anders blijft de dochter met een gat in haar verantwoording zitten.

Een voorbeeld. Een groothandelsconcern met een holding en vier werkmaatschappijen bepaalt op holdingniveau dat over vier jaar een derde van het bestuur en van de laag daaronder uit vrouwen bestaat, met concrete afspraken over hoe vacatures worden opengesteld. De holding rapporteert dat voor de hele groep binnen tien maanden na het boekjaar aan de Sociaal-Economische Raad; de werkmaatschappijen hoeven dan niet apart te rapporteren.

In de praktijk

Zet het onderwerp jaarlijks op de agenda van bestuur en raad van commissarissen, samen met de vaststelling van de jaarrekening, zodat de cijfers en de rapportagetermijn samenlopen. Bepaal expliciet welke categorieën leidinggevende werknemers meetellen en houd die keuze consistent, anders zijn de cijfers van jaar tot jaar niet vergelijkbaar. En wees eerlijk in de toelichting als een doel niet is gehaald: de wet vraagt om de redenen, niet om een fraaie formulering.