Boek 2 Artikel 274 (2:274 BW)

Bij een structuurvennootschap houdt de raad van commissarissen niet alleen achteraf toezicht, maar zit hij vooraf aan tafel bij de zwaarste beslissingen. Dit artikel somt op welke bestuursbesluiten zijn goedkeuring nodig hebben. De opsomming geldt rechtstreeks op grond van de wet; de statuten kunnen haar niet inperken.

Waar de goedkeuring over gaat

• Kapitaal en effecten. Uitgifte en verkrijging van aandelen in en schuldbrieven ten laste van de vennootschap, medewerking aan de uitgifte van certificaten op naam, en een voorstel tot vermindering van het geplaatste kapitaal. Ook het aanvragen of intrekken van toelating tot de handel op een handelsplatform in de zin van de Wet op het financieel toezicht valt eronder.
• Samenwerking en deelnemingen. Het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking die voor de vennootschap van ingrijpende betekenis is, en het nemen, fors vergroten of verminderen van een deelneming ter waarde van ten minste een kwart van het geplaatste kapitaal met de reserves.
• Grote investeringen. Investeringen die een bedrag vergen van ten minste een kwart van het geplaatste kapitaal met de reserves, zoals dat uit de balans met toelichting blijkt.
• Het lot van de vennootschap. Een voorstel tot statutenwijziging, een voorstel tot ontbinding, en het doen van aangifte van faillissement of het aanvragen van surseance van betaling.

- Het personeel. Het gelijktijdig of kort na elkaar beëindigen van de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal werknemers, en een ingrijpende wijziging van hun arbeidsomstandigheden. Ook besluiten die een afhankelijke maatschappij betreffen tellen mee.

Besluit en vertegenwoordiging zijn twee dingen

Het tweede lid maakt een scherp onderscheid tussen de interne besluitvorming en de bevoegdheid om de vennootschap naar buiten te binden. Ontbreekt de vereiste goedkeuring, dan tast dat de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur of van de bestuurders niet aan. De overeenkomst die de bestuurder namens de vennootschap sloot, bindt haar dus gewoon, ook als de raad van commissarissen er nooit naar heeft gekeken. De wederpartij hoeft niet in de statuten of in de notulen te gaan zoeken. De wetgever heeft daarmee de zekerheid van het rechtsverkeer voorop gesteld.

De goedkeuring als intern instrument

De goedkeuringseis werkt dus binnen de vennootschap. Het bestuur moet de raad van commissarissen vooraf de gelegenheid geven het besluit te beoordelen, en de raad kan zijn goedkeuring onthouden. Een bestuurder die een goedkeuringsplichtig besluit uitvoert zonder die goedkeuring, houdt zich niet aan een wettelijke regel over de verdeling van bevoegdheden tussen de organen. Bij een vennootschap waarop het volledige structuurregime van toepassing is, benoemt, schorst en ontslaat de raad van commissarissen de bestuurders (artikel 2:272 BW). De raad heeft daarmee zelf de middelen om op zo'n gang van zaken te reageren. Of er daarnaast andere gevolgen zijn, hangt af van de algemene regels en van de omstandigheden van het geval.

Een voorbeeld. Het bestuur van een structuurvennootschap tekent een investeringsovereenkomst voor een nieuwe fabriek waarmee een derde van het eigen vermogen is gemoeid, zonder de raad van commissarissen te raadplegen. De aannemer kan gewoon nakoming vorderen. De raad van commissarissen kan de gang van zaken met het bestuur bespreken en, als hij dat nodig vindt, gebruikmaken van zijn bevoegdheid om de betrokken bestuurder te schorsen of te ontslaan.

In de praktijk

Maak van de wettelijke lijst een vaste toets in de besluitvorming: wie een voorstel voorbereidt, vinkt af of het onder een van de categorieën valt en of de raad al is geraadpleegd. Let vooral op de drempel van een kwart van kapitaal en reserves, want die vraagt een berekening op basis van de meest recente balans met toelichting. Leg het goedkeuringsbesluit van de raad schriftelijk vast, met datum en het besluit waarop het ziet. En vraag bij twijfel de goedkeuring gewoon: achteraf herstellen is lastiger dan vooraf één agendapunt toevoegen.