Boek 2 Artikel 265 (2:265 BW)

De structuurregeling is bedoeld voor ondernemingen met een zwaartepunt in Nederland. Ligt dat zwaartepunt in het buitenland, dan zou het onlogisch zijn de Nederlandse dochter volledig onder het regime te brengen. Dit artikel biedt daarvoor een tussenvorm: de kern van de regeling blijft staan, maar twee onderdelen vallen weg, namelijk artikel 2:272 BW en het tweede lid van artikel 2:274a BW. In de praktijk heet dit het verzwakte regime.

Wanneer de verzwakking geldt

De uitzondering geldt als de helft of meer van het geplaatste kapitaal van de vennootschap wordt gehouden binnen een groep waarvan de werknemers in meerderheid buiten Nederland werken. Dat kan op drie manieren:

• Rechtstreeks, door zo'n rechtspersoon zelf of door een van zijn afhankelijke maatschappijen.
• Gezamenlijk, door een aantal van zulke rechtspersonen of maatschappijen volgens een onderlinge regeling tot samenwerking.

- Gemengd, door zo'n rechtspersoon samen met een of meer rechtspersonen waarop de structuurregeling van toepassing is of die als afhankelijke maatschappij van zo'n rechtspersoon van de opgaafplicht zijn vrijgesteld.

De tegenuitzondering

De verzwakking vervalt weer als het personeel per saldo toch grotendeels in Nederland zit. Werken de werknemers van de vennootschap, opgeteld bij die van de betrokken rechtspersonen, in meerderheid in Nederland, dan geldt het volle regime. Bij die telling worden de werknemers van groepsmaatschappijen meegerekend, zodat de vraag over de hele groep wordt beantwoord en niet per losse vennootschap. Een concern kan de verzwakking dus niet organiseren door het personeel over een reeks entiteiten te verdelen.

Wat er precies wegvalt

Artikel 2:272 BW draagt de benoeming en het ontslag van bestuurders op aan de raad van commissarissen. Valt dat artikel weg, dan blijft die bevoegdheid waar zij bij een gewone bv ligt: bij de algemene vergadering. Voor een buitenlandse moeder is dat het gevoelige punt, want zij houdt zo de grip op de bemensing van het bestuur van haar Nederlandse dochter. De overige onderdelen van de regeling blijven gewoon gelden: er moet een raad van commissarissen zijn, de ondernemingsraad heeft zijn aanbevelingsrechten bij de benoeming van commissarissen, en de raad van commissarissen houdt zijn goedkeuringsbevoegdheden.

Een voorbeeld. Een Duits familieconcern met vierduizend werknemers, van wie er honderdvijftig bij de Nederlandse dochter werken, houdt alle aandelen in die dochter. De dochter is groot genoeg voor de structuurregeling en heeft een ondernemingsraad. Zij krijgt een raad van commissarissen met de bijbehorende rechten voor de ondernemingsraad, maar de moeder blijft via de algemene vergadering zelf de bestuurders benoemen en ontslaan.

In de praktijk

Wie zich op dit artikel beroept, moet kunnen aantonen hoe de kapitaalverhoudingen en de personeelsverdeling er werkelijk uitzien, en dat over de hele groep. Leg jaarlijks vast hoeveel werknemers waar werken en bewaar die telling. Verschuift het zwaartepunt door een overname of juist door verkoop van een buitenlands onderdeel, dan kan de verzwakking omslaan in het volle regime, met gevolgen voor de statuten en voor de bevoegdheid om bestuurders te benoemen.