Boek 2 Artikel 204 (2:204 BW)

Rond de oprichting van een bv worden soms afspraken gemaakt die de vennootschap belasten of die iemand een voordeel geven ten koste van haar. Artikel 2:204 BW wil dat zulke afspraken in het openbaar vastliggen en niet in een zijbriefje verdwijnen. Ze moeten volledig in de oprichtingsakte worden opgenomen, of in een stuk dat daaraan wordt gehecht en waarnaar de akte verwijst. Gebeurt dat niet, dan kunnen uit die afspraken voor de vennootschap geen rechten en geen verplichtingen ontstaan.

Om welke afspraken het gaat

De wet noemt drie groepen. Ten eerste afspraken rond het nemen van aandelen waarbij op de vennootschap bijzondere verplichtingen worden gelegd, bijvoorbeeld de toezegging dat zij een bepaalde overeenkomst zal aangaan of een last op zich zal nemen. Ten tweede afspraken die een oprichter, of een derde die bij de oprichting is betrokken, enig voordeel verzekeren: een vergoeding, een provisie, een recht dat een ander niet krijgt. Ten derde alles wat te maken heeft met inbreng op aandelen anders dan in geld.

De wet eist dat zo'n rechtshandeling in haar geheel wordt opgenomen; een samenvatting of een verwijzing naar een niet aangehecht document voldoet niet.

De sanctie is streng

Wordt de vorm niet in acht genomen, dan ontstaan er voor de vennootschap geen rechten of verplichtingen uit die rechtshandeling. De afspraak verdwijnt dus niet tussen de partijen die haar maakten, maar de vennootschap staat erbuiten. Wie meende dat hij van haar een vergoeding zou krijgen, kan haar daar niet op aanspreken; wie meende dat zij een verplichting had overgenomen, komt bedrogen uit.

Dezelfde soort afspraken na de oprichting

Na de oprichting blijven deze rechtshandelingen bijzonder. Ze mogen dan alleen worden verricht met voorafgaande goedkeuring van de algemene vergadering. Alleen als de statuten het bestuur die bevoegdheid uitdrukkelijk hebben gegeven, kan het bestuur zonder die goedkeuring handelen. De aandeelhouders houden zo grip op afspraken die hun vennootschap belasten ten gunste van betrokkenen.

Een voorbeeld: bij de oprichting spreken twee compagnons af dat de vennootschap het bedrijfspand van een van hen zal huren voor een prijs boven de markt, als tegenprestatie voor zijn inbreng van klanten. Staat die afspraak niet in de akte of in een aangehecht stuk, dan is de vennootschap er niet aan gebonden en kan hij haar niet tot betaling dwingen.

In de praktijk

Bespreek met de notaris alle afspraken die rond de oprichting worden gemaakt. Laat inbreng in natura, vergoedingen aan oprichters en toezeggingen aan adviseurs opnemen of aanhechten. En kijk als aandeelhouder in de statuten of het bestuur voor de periode na de oprichting een eigen bevoegdheid heeft gekregen; is dat niet zo, dan hoort zo'n afspraak eerst op de agenda van de vergadering.