Boek 2 Artikel 189a (2:189a BW)

Op verschillende plaatsen in de regeling voor de besloten vennootschap wordt een bevoegdheid toebedeeld aan een orgaan van de vennootschap, zonder dat wordt gezegd welk orgaan dat is. De statuten mogen die keuze dan zelf maken. Dit artikel bepaalt uit welke gremia daarbij kan worden gekozen.

De opsomming

Als orgaan gelden vijf gremia: het bestuur, de raad van commissarissen, de gezamenlijke vergadering van die twee, de algemene vergadering, en de aparte vergadering van houders van aandelen van een bepaalde soort of aanduiding. Andere gremia vallen erbuiten: een commissie van aandeelhouders, een adviesraad of een aandeelhouder persoonlijk is geen orgaan in deze zin.

De vergadering van houders van aandelen van een bepaalde soort verdient aandacht. Bij een bv kunnen aandelen van verschillende soort bestaan, bijvoorbeeld aandelen zonder stemrecht of met een bijzonder winstrecht. De houders daarvan vormen samen een eigen vergadering, die als orgaan bevoegdheden kan krijgen.

Waarvoor het uitmaakt

De vraag welk orgaan bevoegd is, komt terug bij onderwerpen die de positie van aandeelhouders raken: het verbinden van verplichtingen aan het aandeelhouderschap, de goedkeuring van de overgang van het stemrecht bij vruchtgebruik en pandrecht, de uitgifte van nieuwe aandelen, de vaststelling van uitkeringen en de instructiebevoegdheid tegenover het bestuur. Telkens kunnen de statuten aanwijzen welk orgaan daarover gaat. De opsomming van bepalingen in dit artikel is limitatief: de blokkeringsregeling voor de overdracht van aandelen valt er niet onder.

Die keuzevrijheid is een van de kenmerken van de flexibele bv. Zij maakt maatwerk mogelijk: een familievennootschap kan de bevoegdheid tot uitgifte van nieuwe aandelen bij het bestuur leggen, terwijl een joint venture die bevoegdheid juist bij de vergadering van een bepaalde soort aandelen legt.

Besluiten en vertegenwoordiging

Ook hier geldt het onderscheid dat bij besloten vennootschappen zo vaak misgaat. De aanwijzing van een orgaan gaat over de vraag wie binnen de vennootschap bevoegd is te besluiten. Zij zegt niets over de vraag wie de vennootschap naar buiten toe kan binden; dat is een kwestie van vertegenwoordigingsbevoegdheid, die in beginsel bij het bestuur ligt.

Een voorbeeld. De statuten van een bv met twee soorten aandelen bepalen dat de uitgifte van nieuwe aandelen de goedkeuring van de vergadering van houders van aandelen B behoeft. Dat is toegestaan, want die vergadering is een orgaan in de zin van dit artikel. Een bepaling die de goedkeuring bij één met naam genoemde aandeelhouder legt, kan die vorm niet krijgen.

In de praktijk

Bij het opstellen van statuten loont het om per bevoegdheid bewust te kiezen welk orgaan beslist, en die keuze consequent door te voeren. Voor een minderheidsaandeelhouder is de vergadering van houders van zijn eigen soort aandelen een middel om invloed te houden zonder de meerderheid te bezitten.