Boek 2 Artikel 178b (2:178b BW)

Bij de overgang van gulden naar euro is een strakke rekenregel voorgeschreven. Wil een vennootschap daarvan afwijken en het bedrag van de aandelen op een andere manier wijzigen, dan komt er bescherming voor de aandeelhouders bij. Dit artikel regelt die bescherming: goedkeuring door de getroffen groepen, en een grens aan wat zij als compensatie in geld kunnen krijgen.

Goedkeuring per groep

De wijziging behoeft de goedkeuring van elke groep van aandeelhouders aan wier rechten zij afbreuk doet. Het gaat dus niet om een gewone meerderheid in de algemene vergadering, waarin een grootaandeelhouder eenvoudig zijn zin zou krijgen, maar om instemming binnen de geraakte groep zelf. Wie niet wordt geraakt, hoeft ook niet goed te keuren.

Afbreuk aan rechten kan op verschillende manieren ontstaan. Een wijziging van het nominale bedrag kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor het stemgewicht per aandeel, voor de verdeling van de winst of voor de uitkering na vereffening. Of een groep wordt geraakt, hangt af van de rechten die aan haar aandelen zijn verbonden en van de inhoud van de wijziging.

Het plafond voor geld en schuldvorderingen

Leidt de wijziging ertoe dat aandeelhouders recht krijgen op geld of op schuldvorderingen, bijvoorbeeld als vergoeding voor een verlaging van het nominale bedrag, dan geldt een plafond. Het gezamenlijke bedrag van die betalingen en vorderingen mag niet hoger zijn dan een tiende van het gewijzigde nominale bedrag van de aandelen. De maatstaf is het nominale bedrag na de wijziging, niet het oude bedrag in gulden en ook niet de waarde van de aandelen in het economisch verkeer. Komt het nieuwe nominale totaal bijvoorbeeld uit op honderdduizend euro, dan mag daar in totaal niet meer dan tienduizend euro aan geld of schuldvorderingen tegenover staan.

Verhouding tot de gewone besluitvorming

Het goedkeuringsrecht komt bovenop de gewone eisen. Er moet nog altijd langs de statutaire weg tot wijziging van de statuten worden besloten, en die wijziging krijgt haar beslag in een notariële akte. Neemt de vennootschap het besluit terwijl een geraakte groep niet heeft goedgekeurd, dan is het op grond van artikel 2:14 BW nietig. De groep kan het naderhand alsnog bekrachtigen; daarvoor gelden dezelfde vereisten als voor de goedkeuring zelf. Niemand hoeft dus binnen een termijn vernietiging te vorderen: zolang die goedkeuring ontbreekt, heeft het besluit geen werking.

Een voorbeeld. Een bv met gewone aandelen en een soort winstrechtloze aandelen wil bij de omzetting naar euro het nominale bedrag van alleen de gewone aandelen fors verhogen. Dat verschuift het stemgewicht ten nadele van de andere soort. Die groep moet dan goedkeuren, en een eventuele bijbetaling aan aandeelhouders blijft beperkt tot een tiende van het gewijzigde nominale bedrag.

In de praktijk

Breng vóór zo'n wijziging in kaart welke soorten aandelen er zijn en welke rechten daaraan verbonden zijn, en leg vast waarom een groep wel of niet wordt geraakt. Voor houders van een bijzondere soort aandelen is dit artikel het aanknopingspunt om te eisen dat hun stem apart wordt gehoord voordat de statuten veranderen.