Boek 2 Artikel 147 (2:147 BW)

Toezicht zonder ingrijpmogelijkheid stelt weinig voor. Dit artikel geeft de raad van commissarissen van een naamloze vennootschap daarom de bevoegdheid om iedere bestuurder op elk moment te schorsen. De raad kan een bestuurder dus tijdelijk op non-actief zetten, zonder tussenkomst van de aandeelhouders. Ontslaan kan hij op grond van dit artikel niet; dat is voorbehouden aan wie over de benoeming gaat. Meestal is dat de algemene vergadering; komt de benoeming van bestuurders aan de raad van commissarissen toe, dan is het die raad zelf.

De bevoegdheid van de raad

De schorsingsbevoegdheid geldt tenzij de statuten anders bepalen. De statuten kunnen haar dus beperken of zelfs uitsluiten, bijvoorbeeld door te eisen dat de raad eerst overleg voert of dat een besluit met een bijzondere meerderheid wordt genomen. Staat er niets, dan heeft de raad de bevoegdheid gewoon.

Schorsing is een tijdelijke maatregel. De bestuurder blijft bestuurder, maar mag zijn taak voorlopig niet uitoefenen: hij bestuurt niet en vertegenwoordigt de vennootschap niet. Het is het instrument voor situaties waarin ingrijpen niet kan wachten, bijvoorbeeld bij een vermoeden van onregelmatigheden of bij een conflict dat de bedrijfsvoering blokkeert.

Wie de schorsing kan opheffen

De algemene vergadering kan de schorsing op elk moment opheffen. Daarmee houdt zij het laatste woord: de raad kan een bestuurder die het vertrouwen van de aandeelhouders geniet niet blijvend buitenspel zetten. Op die regel bestaat één uitzondering, en die hangt niet aan een regime maar aan de vraag wie de bestuurders benoemt. Komt die benoeming aan de raad van commissarissen toe, dan kan de algemene vergadering een schorsing niet ongedaan maken. Bij de structuurvennootschap is dat vaak zo, maar niet in alle varianten: valt zij onder het gemitigeerde regime van artikel 2:155 BW, dan blijft de benoeming van bestuurders bij de aandeelhouders en kan hun vergadering een schorsing dus wel ongedaan maken. Wie benoemt, houdt de greep op de schorsing.

Wat een schorsing betekent

Voor de vennootschap moet duidelijk zijn wie er dan bestuurt. Blijven er voldoende bestuurders over, dan nemen zij de taken waar; is dat niet zo, dan komt de statutaire regeling voor ontstentenis en belet in beeld. Naar buiten toe verdient het aanbeveling het handelsregister en de belangrijkste relaties te informeren, omdat de bestuurder anders in de ogen van derden nog steeds bevoegd lijkt.

Voor de bestuurder zelf raakt de schorsing ook zijn eventuele arbeidsrelatie met de vennootschap. Het schorsingsbesluit als bestuurder en de arbeidsrechtelijke kant daarvan zijn twee verschillende dingen: het loon loopt in beginsel door zolang de arbeidsverhouding niet is beëindigd.

Een voorbeeld. De raad van commissarissen ontdekt dat een bestuurder buiten de anderen om verplichtingen is aangegaan met een vennootschap van zijn zwager. De raad schorst hem dezelfde dag en laat onderzoek doen. De algemene vergadering kan die schorsing daarna opheffen; de aandeelhouder die hem ooit voordroeg kan dat niet op eigen houtje, hij kan hooguit een voorstel doen en meestemmen. Ligt de bevoegdheid om bestuurders te benoemen bij de raad, dan kan ook de algemene vergadering de schorsing niet opheffen.

In de praktijk

Voor commissarissen is dit het instrument om snel te handelen als de situatie daarom vraagt, met de kanttekening dat de schorsing tijd moet worden gebruikt om een echte beslissing voor te bereiden. Voor bestuurders is het goed te weten dat zij niet alleen door de aandeelhouders, maar ook door hun toezichthouders op non-actief kunnen worden gezet.