Boek 2 Artikel 142 (2:142 BW)

Benoeming van commissarissen bij een nv

De commissarissen die niet reeds bij de akte van oprichting zijn aangewezen, worden benoemd door de algemene vergadering. De statuten kunnen de kring van benoembare personen beperken door eisen te stellen waaraan de commissarissen moeten voldoen. De eisen kunnen terzijde worden gesteld door een besluit van de algemene vergadering genomen met twee derden van de uitgebrachte stemmen die meer dan de helft van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen.
De eerste drie leden van artikel 133 zijn van overeenkomstige toepassing, tenzij de leden van de raad van commissarissen worden benoemd met inachtneming van artikel 158 of toepassing wordt gegeven aan artikel 164a.
Bij een aanbeveling of voordracht tot benoeming van een commissaris worden van de kandidaat medegedeeld zijn leeftijd, zijn beroep, het bedrag aan door hem gehouden aandelen in het kapitaal der vennootschap en de betrekkingen die hij bekleedt of die hij heeft bekleed voor zover die van belang zijn in verband met de vervulling van de taak van een commissaris. Tevens wordt vermeld aan welke rechtspersonen hij reeds als commissaris is verbonden; indien zich daaronder rechtspersonen bevinden, die tot een zelfde groep behoren, kan met de aanduiding van de groep worden volstaan. De aanbeveling en de voordracht tot benoeming of herbenoeming worden gemotiveerd. Bij herbenoeming wordt rekening gehouden met de wijze waarop de kandidaat zijn taak als commissaris heeft vervuld.
De statuten bevatten voorschriften omtrent de wijze waarop in de uitoefening van de taken en bevoegdheden voorlopig wordt voorzien in geval van ontstentenis of belet van alle commissarissen. De statuten kunnen deze voorschriften bevatten voor het geval van ontstentenis of belet van een of meer commissarissen. In de statuten kan nader worden bepaald wanneer sprake is van belet. Degene die bij ontstentenis of belet van commissarissen ingevolge een statutaire regeling de taken van een commissaris vervult, wordt voor het vervullen van die taken met een commissaris gelijkgesteld.

Toelichting

Wie de toezichthouders benoemt, bepaalt veel. Bij de naamloze vennootschap ligt die bevoegdheid bij de algemene vergadering, behalve voor de commissarissen die al bij de oprichtingsakte zijn aangewezen. Dit artikel regelt daarnaast welke eisen de statuten aan kandidaten mogen stellen, welke gegevens bij een voordracht op tafel moeten komen en hoe de statuten moeten voorzien in de situatie dat commissarissen ontbreken of verhinderd zijn.

Wie benoemt

De algemene vergadering benoemt. De statuten kunnen de kring van benoembare personen beperken door eisen te stellen waaraan een commissaris moet voldoen, bijvoorbeeld een bepaalde deskundigheid of een band met de familie achter de vennootschap. Die eisen zijn geen absolute barrière: de algemene vergadering kan ze opzijzetten met een besluit dat wordt genomen met twee derden van de uitgebrachte stemmen, die bovendien meer dan de helft van het geplaatste kapitaal moeten vertegenwoordigen. Het geplaatste kapitaal is het deel van het kapitaal dat daadwerkelijk aan aandeelhouders is uitgegeven.

Voor de gang van zaken rond de benoeming zijn de eerste drie leden van artikel 2:133 BW van overeenkomstige toepassing, de regeling over de bindende voordracht. Dat is anders wanneer de commissarissen worden benoemd volgens het structuurregime van artikel 2:158 BW of wanneer toepassing wordt gegeven aan artikel 2:164a BW.

Wat er bij een voordracht bekend moet worden

Een aandeelhouder moet kunnen beoordelen wie hij benoemt. Daarom worden bij een aanbeveling of voordracht gegevens over de kandidaat meegedeeld.

Persoon en achtergrond: leeftijd en beroep van de kandidaat.
Belang in de vennootschap: het bedrag aan aandelen in het kapitaal van de vennootschap dat hij houdt.
Functies: de betrekkingen die hij bekleedt of bekleed heeft, voor zover die van belang zijn voor het commissariaat, en de rechtspersonen waaraan hij al als commissaris verbonden is. Horen die tot dezelfde groep, dan mag de groep worden aangeduid.

De aanbeveling en de voordracht worden gemotiveerd: er moet dus worden uitgelegd waarom juist deze kandidaat geschikt is. Gaat het om een herbenoeming, dan wordt daarbij betrokken hoe de kandidaat zijn taak als commissaris tot dan toe heeft vervuld. Dat dwingt tot een inhoudelijke evaluatie in plaats van een automatische verlenging.

Ontstentenis en belet

De statuten moeten regelen hoe wordt voorzien in de taken en bevoegdheden wanneer alle commissarissen ontbreken of verhinderd zijn. Ontstentenis betekent dat de functie niet is vervuld, bijvoorbeeld na aftreden of overlijden; belet ziet op een commissaris die er wel is maar zijn taak tijdelijk niet kan uitoefenen, zoals bij langdurige ziekte of onbereikbaarheid. De statuten mogen zo'n voorziening ook treffen voor het geval maar een deel van de commissarissen wegvalt, en mogen nader invullen wanneer van belet sprake is. Wie op grond van die statutaire regeling de taken waarneemt, wordt voor die taken met een commissaris gelijkgesteld, met de verantwoordelijkheid die daarbij hoort.

Een voorbeeld. Een familie-nv heeft twee commissarissen. Beiden raken tegelijk uitgeschakeld, de een door ziekte, de ander door aftreden. Zonder statutaire regeling ligt het toezicht stil en kunnen besluiten die goedkeuring van de raad vragen niet worden genomen. Met een goede regeling neemt een aangewezen waarnemer die taken over tot de algemene vergadering nieuwe commissarissen benoemt.

In de praktijk

Controleer bij het opstellen of wijzigen van statuten of de kwaliteitseisen echt gewenst zijn, en of de regeling voor ontstentenis en belet werkbaar is. Voor aandeelhouders is de motiveringsplicht bij een voordracht het instrument om door te vragen voordat zij hun stem uitbrengen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.