Boek 2 Artikel 130 (2:130 BW)

Een vennootschap kan niet zelf tekenen; er moet iemand namens haar handelen. Dit artikel wijst aan wie dat is: het bestuur vertegenwoordigt de vennootschap, en die bevoegdheid komt daarnaast aan iedere bestuurder afzonderlijk toe. Wie met de vennootschap zaken doet, kan dus in beginsel op de handtekening van één bestuurder afgaan.

Wat de statuten mogen beperken

De statuten kunnen van de hoofdregel afwijken. Zij kunnen bepalen dat de bevoegdheid naast het bestuur slechts aan een of meer bestuurders toekomt, bijvoorbeeld alleen aan de voorzitter. Zij kunnen ook bepalen dat een bestuurder de vennootschap uitsluitend samen met een of meer anderen mag vertegenwoordigen: de bekende regel dat twee handtekeningen nodig zijn. Daarnaast kunnen de statuten ook aan andere personen dan bestuurders vertegenwoordigingsbevoegdheid toekennen.

Onbeperkt en onvoorwaardelijk

De bevoegdheid die aan het bestuur of aan een bestuurder toekomt, is onbeperkt en onvoorwaardelijk, behalve waar de wet iets anders bepaalt. Dat is de kern van de bescherming van het handelsverkeer. Een interne afspraak dat een bestuurder boven een bepaald bedrag eerst overleg moet plegen, bindt hem intern, maar raakt de geldigheid van de rechtshandeling naar buiten toe niet. Voor anderen dan bestuurders aan wie de statuten bevoegdheid toekennen, geldt dit niet: bij hen kan de omvang van de bevoegdheid wél worden beperkt.

Alleen beperkingen of voorwaarden die de wet toelaat of voorschrijft, tellen mee — en die kunnen bovendien alleen door de vennootschap worden ingeroepen. De wederpartij kan er zich dus niet op beroepen om onder een overeenkomst uit te komen die haar niet meer bevalt.

Besluiten en vertegenwoordigen zijn twee dingen

Hier gaan lezers het vaakst de mist in. Of een orgaan intern bevoegd was om een besluit te nemen, is een andere vraag dan of de handeling de vennootschap naar buiten bindt. Ontbreekt een goedkeuring van de algemene vergadering of van de raad van commissarissen, dan is dat een intern gebrek; de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur wordt daardoor in beginsel niet aangetast.

• Intern: mocht dit besluit zo worden genomen? Dat raakt de verhouding tussen bestuur, commissarissen en aandeelhouders.
• Extern: bindt de handeling de vennootschap? Dat wordt beheerst door dit artikel en door wat in het handelsregister staat.
• Gevolg: een intern gebrek kan leiden tot aansprakelijkheid of tot ontslag, maar meestal niet tot een ongeldige overeenkomst.

Een voorbeeld. De statuten van een nv bepalen dat twee bestuurders samen moeten tekenen. Eén bestuurder sluit alleen een leveringscontract. Die statutaire regeling is een toegelaten beperking en staat in het handelsregister, zodat de vennootschap zich daarop kan beroepen. Had de bestuurder daarentegen intern afgesproken niets boven een ton te tekenen zonder overleg, dan bindt zijn handtekening de vennootschap wél.

In de praktijk

Voor wie met een vennootschap contracteert, is het handelsregister de plaats om te controleren wie mag tekenen en of er een gezamenlijke bevoegdheid geldt. Voor een bestuurder is de les dat interne afspraken hem persoonlijk kunnen worden aangerekend, ook als de vennootschap aan de overeenkomst gebonden is.