Boek 2 Artikel 118a (2:118a BW)

Bij certificering houdt een administratiekantoor de aandelen en het stemrecht, terwijl de belegger een certificaat heeft dat het economische belang vertegenwoordigt. Dit artikel doorbreekt die scheiding voor beursgenoteerde certificaten: de certificaathouder krijgt op zijn verzoek een volmacht om zelf te stemmen, en de stemgerechtigde kan dan voor die aandelen niet meer meestemmen.

Wanneer het recht bestaat

De regeling geldt als met medewerking van de vennootschap certificaten zijn uitgegeven die zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt, een multilaterale handelsfaciliteit of een vergelijkbaar systeem buiten de Europese Unie. De volmacht wordt op verzoek van de certificaathouder gegeven en betreft een in de volmacht aangewezen algemene vergadering. Wie zo'n volmacht heeft, mag het stemrecht naar eigen inzicht uitoefenen: hij is niet gebonden aan een stemadvies of aan de opvatting van de volmachtgever. De wet verklaart daarbij het vierde lid van artikel 2:88 BW en het vierde lid van artikel 2:89 BW uitdrukkelijk niet van toepassing.

De drie gronden om de volmacht te weigeren

• Een niet-overeengekomen bod: er is een openbaar bod op aandelen of certificaten aangekondigd of uitgebracht, of dat wordt gerechtvaardigd verwacht, zonder overeenstemming met de vennootschap.
• Een groot belang: een of meer certificaathouders verschaffen, eventueel samen met aandeelhouders volgens een onderlinge regeling tot samenwerking en met dochtermaatschappijen, ten minste 25% van het geplaatste kapitaal.
• Strijd met het vennootschappelijk belang: de stemgerechtigde oordeelt dat uitoefening van het stemrecht door een certificaathouder wezenlijk botst met het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming.

Doet zo'n geval zich voor, dan kan de stemgerechtigde de volmacht beperken, uitsluiten of een gegeven volmacht herroepen. Hij moet dat besluit gemotiveerd meedelen aan de certificaathouders en aan de overige aandeelhouders. Buiten deze drie gronden heeft hij die ruimte niet; de hoofdregel blijft dat de certificaathouder zelf stemt.

Wie er niet over mag beslissen

De bevoegdheid om de volmacht in te perken bestaat helemaal niet wanneer de stemgerechtigde een rechtspersoon is waarin de meerderheid van de stemmen in het bestuur kan worden uitgebracht door mensen uit de kring van de vennootschap zelf: huidige of voormalige bestuurders en commissarissen van de vennootschap of haar groepsmaatschappijen, werknemers daarvan, of vaste adviseurs.

En ook waar de bevoegdheid wél bestaat, mogen diezelfde personen niet meestemmen over het besluit tot beperking, uitsluiting of herroeping, noch over de vraag hoe het stemrecht dan wordt uitgeoefend. Zo wordt voorkomen dat het bestuur via het administratiekantoor beslist wie er over zijn eigen positie mag stemmen.

Een voorbeeld. Een belegger houdt certificaten in een beursgenoteerde nv en wil in de jaarvergadering tegen een voorstel stemmen. Hij vraagt het administratiekantoor om een volmacht en krijgt die; hij stemt vervolgens naar eigen inzicht. Loopt er tegelijk een niet-overeengekomen openbaar bod, dan kan het kantoor de volmacht wél beperken — maar het moet die keuze gemotiveerd aan alle certificaathouders en aandeelhouders uitleggen.

In de praktijk

Voor een certificaathouder is dit het artikel dat van hem meer maakt dan een toeschouwer: vraag de volmacht tijdig aan bij het administratiekantoor en let op de registratiedatum. Voor het bestuur en het administratiekantoor is de motiveringsplicht de kern: een beperking van de volmacht moet uitlegbaar zijn en mag niet worden genomen door mensen die daar zelf belang bij hebben.