Boek 2 Artikel 97 (2:97 BW)

Wie na de oprichting nieuwe aandelen uitgeeft, maakt vaak vooraf bekend voor welk bedrag wordt uitgegeven. Loopt de inschrijving tegen en komt er minder binnen, dan mag de vennootschap dat lagere bedrag niet zomaar plaatsen. Dat kan alleen als de voorwaarden van de uitgifte dat uitdrukkelijk bepalen.

De gedachte erachter

Wie op een emissie inschrijft, doet dat op basis van een beeld van de vennootschap zoals die er ná de emissie uitziet. Wordt slechts een deel van het aangekondigde bedrag opgehaald, dan klopt dat beeld niet meer: de vennootschap krijgt minder geld binnen dan zij nodig zei te hebben, terwijl de inschrijver wel vastzit aan zijn aandelen. De hoofdregel is daarom alles of niets.

Wat de vennootschap moet regelen

De uitweg staat in het artikel zelf: de voorwaarden van uitgifte kunnen uitdrukkelijk bepalen dat ook een lager bedrag mag worden geplaatst. Zo'n bepaling moet dus vooraf zijn opgenomen, in de stukken waarop de inschrijvers afgaan. Achteraf besluiten om toch maar het opgehaalde bedrag te plaatsen, kan niet: wie inschreef, mocht op de aangekondigde omvang vertrouwen.

• Vooraf regelen: neem in de voorwaarden op of gedeeltelijke plaatsing is toegestaan.
• Alleen na de oprichting: het artikel ziet op uitgifte van aandelen ná de oprichting, niet op de plaatsing bij de oprichting zelf.
• Bekendmaking telt: de regel geldt wanneer bekend is gemaakt welk bedrag zal worden uitgegeven.

Een voorbeeld. Een nv kondigt een emissie aan om een fabriekshal te kunnen bouwen en noemt daarbij het bedrag dat zij wil ophalen. Bij sluiting van de inschrijving blijkt maar de helft binnen te zijn. Zeggen de voorwaarden niets over gedeeltelijke plaatsing, dan gaat de plaatsing niet door en houden de inschrijvers hun geld. Had de vennootschap in de voorwaarden opgenomen dat ook een lager bedrag kon worden geplaatst, dan was de emissie voor dat lagere bedrag doorgegaan.

Wie hierover gaat

De voorwaarden van uitgifte worden vastgesteld door het orgaan dat over de uitgifte beslist: de algemene vergadering, of het orgaan dat daarvoor is aangewezen volgens artikel 2:96 BW. Bij het opstellen van die voorwaarden hoort dus de vraag of een gedeeltelijke plaatsing aanvaardbaar is. Dat is een inhoudelijke keuze: met de helft van het beoogde bedrag kan een investering soms wel en soms juist niet worden gedaan.

In de praktijk

Voor het bestuur is dit een aandachtspunt bij de voorbereiding van elke emissie, en niet bij de afwikkeling ervan. Voor de inschrijver is het een stuk zekerheid: hij weet uit de voorwaarden of hij aandelen krijgt in een vennootschap die het volle bedrag ophaalt, of dat hij ook met een halve emissie genoegen moet nemen.