Boek 2 Artikel 86 (2:86 BW)

Aandelen op naam van een naamloze vennootschap gaan niet van hand tot hand. Voor de uitgifte en de levering ervan, en voor het vestigen van een beperkt recht zoals vruchtgebruik of pand, is een notariële akte nodig die daarvoor is bestemd en waarbij de betrokkenen partij zijn. De notaris moet standplaats in Nederland hebben. Alleen voor de aandelen die bij de oprichting worden geplaatst is geen aparte akte nodig; die zitten al in de oprichtingsakte.

Waarom de notaris

De tussenkomst van de notaris zorgt voor drie dingen tegelijk. Er is een moment waarop de overdracht plaatsvindt en dat objectief vaststaat. De identiteit van partijen wordt gecontroleerd. En de notaris toetst of de overdracht juridisch kan: bestaat er een blokkeringsregeling in de statuten, is er toestemming nodig, is de vervreemder wel beschikkingsbevoegd? Zonder die controle zouden aandelenoverdrachten een bron van onzekerheid zijn voor de vennootschap en voor derden.

Wat er in de akte staat

De wet somt op wat een akte van uitgifte of levering moet vermelden:

• De titel. De rechtsgrond voor de overdracht — koop, schenking, verdeling, inbreng — en de wijze waarop het aandeel of het beperkte recht is verkregen.
• De partijen. Van natuurlijke personen naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, woonplaats en adres; van rechtspersonen de rechtsvorm, de naam, de woonplaats en het adres.
• Het object. Het aantal en de soort aandelen waarop de rechtshandeling betrekking heeft.

- De vennootschap. Haar naam, woonplaats en adres, zodat vaststaat om welke aandelen het gaat.

Uitzonderingen

Twee categorieën vallen buiten deze regel. Aandelen die bij de oprichting worden geplaatst, hoeven niet nog eens in een aparte akte te worden uitgegeven: de oprichtingsakte doet dat werk al. En voor aandelen op naam in een vennootschap waarvan de aandelen of certificaten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten geldt een eigen, lichter regime; daar zou een notariële akte bij elke transactie het effectenverkeer onmogelijk maken.

Wat er misgaat zonder akte

Ontbreekt de vereiste akte, dan is er geen levering. De koper is dan geen aandeelhouder geworden, hoe duidelijk de koopovereenkomst ook is en hoe volledig de koopsom ook is betaald. Hij heeft slechts een vordering tot levering op de verkoper. Dat verschil is groot: hij kan niet stemmen, heeft geen recht op dividend en telt niet mee bij de bepaling van meerderheden. Ook een e-mail waarin de verkoper bevestigt dat de aandelen zijn overgedragen, verandert daar niets aan.

Twee ondernemers spreken af dat de een de helft van de aandelen van de ander koopt en zetten dat in een onderhandse overeenkomst. Zij gaan niet naar de notaris. Jaren later ontstaat ruzie over de zeggenschap. De koper meent aandeelhouder te zijn, maar hij is dat nooit geworden; hij kan wel nakoming van de leveringsverplichting vorderen, maar tot die tijd staat hij buitenspel.

In de praktijk

Voor kopers en verkopers geldt: pas met het passeren van de akte is de overdracht rond. Voor bestuurders is de akte het stuk waarop zij de bijwerking van het aandeelhoudersregister baseren. En voor de notaris is de opsomming in het tweede lid een verplichte checklist die achteraf de herleidbaarheid van elke aandelenoverdracht mogelijk maakt.