Boek 2 Artikel 80 (2:80 BW)

Wie een aandeel neemt, verbindt zich tot betaling. Dit artikel bepaalt hoeveel er moet worden gestort, wanneer dat kan worden uitgesteld en waarom een aandeelhouder van die verplichting niet zomaar afkomt. De hoofdregel is streng: bij het nemen van het aandeel moet het nominale bedrag worden gestort, en wordt het aandeel voor een hoger bedrag genomen, dan ook het verschil. Ontheffing en verrekening door de aandeelhouder zijn in beginsel uitgesloten.

Nominaal bedrag en agio

Het nominale bedrag is het deel van het kapitaal dat het aandeel vertegenwoordigt. Wordt een aandeel uitgegeven voor een hogere prijs, omdat de onderneming meer waard is dan haar kapitaal, dan heet het meerdere agio. Ook dat verschil moet worden gestort. Agio hoort niet tot het geplaatste kapitaal, maar komt wel aan de vennootschap toe en telt mee voor haar vermogen.

Uitstel van een deel

Het eerste lid laat ruimte voor een beding dat een deel van het nominale bedrag eerst behoeft te worden gestort nadat de vennootschap het heeft opgevraagd. Dat deel is begrensd: ten hoogste drie vierde mag worden uitgesteld. Ten minste een kwart moet dus meteen worden voldaan. Zolang er niet is volgestort, houdt de vennootschap een vordering op de aandeelhouder, die zij kan opeisen door het restant op te vragen. Voor de aandeelhouder is dat een latente verplichting die hij bij de aankoop van aandelen moet meewegen.

De uitzondering voor professionele plaatsers

Voor partijen die zich beroepsmatig bezighouden met het voor eigen rekening plaatsen van aandelen geldt een bijzondere regeling. Met hen mag worden afgesproken dat zij op de door hen genomen aandelen minder storten dan het nominale bedrag, mits ten minste vierennegentig procent daarvan uiterlijk bij het nemen van de aandelen in geld wordt gestort. Het verschil kan dus nooit meer dan zes procent van het nominale bedrag bedragen, en het gestorte deel moet in geld worden voldaan.

Geen ontheffing

Een aandeelhouder kan niet, geheel noch gedeeltelijk, van zijn stortingsplicht worden ontheven. Ook de algemene vergadering kan dat niet besluiten. De enige uitweg die de wet openlaat, loopt via artikel 2:99 BW: de regeling voor vermindering van het geplaatste kapitaal, waarbij schuldeisers zich op grond van artikel 2:100 BW kunnen verzetten. Zo kan het kapitaal waarop schuldeisers mogen rekenen, niet buiten die procedure om in onderling overleg worden prijsgegeven.

Geen verrekening door de aandeelhouder

Het laatste lid ontneemt de aandeelhouder de bevoegdheid tot verrekening. Hetzelfde geldt voor de voormalige aandeelhouder die op grond van artikel 2:90 BW nog voor een openstaande storting kan worden aangesproken. Heeft een van hen zelf een vordering op de vennootschap, bijvoorbeeld uit een lening of een geleverde dienst, dan blijven de twee posten voor hem gescheiden: hij moet zijn storting voldoen en zijn eigen vordering afzonderlijk innen. Dat verschil wordt vooral voelbaar wanneer de vennootschap failliet gaat. De curator kan de openstaande storting dan volledig opvragen, terwijl de aandeelhouder zijn eigen vordering ter verificatie moet indienen en daarvoor met de andere schuldeisers moet delen in wat de boedel opbrengt.

Een investeerder neemt aandelen voor twee ton, waarvan de helft nominaal en de helft agio, en spreekt af dat een deel van het nominale bedrag pas op afroep hoeft te worden voldaan. Gaat het later mis, dan kan de vennootschap dat deel opvragen; heeft de investeerder ondertussen zelf geld aan de vennootschap geleend, dan mag hij die twee posten niet tegen elkaar wegstrepen.

In de praktijk

Voor wie aandelen koopt, is de eerste vraag of ze volgestort zijn: is dat niet zo, dan koopt hij een verplichting mee. Voor bestuurders is het opvragen van openstaande stortingen een middel om de vennootschap van geld te voorzien wanneer zij dat nodig heeft. En voor schuldeisers is de niet-gestorte storting een vermogensbestanddeel van de vennootschap dat in een faillissement kan worden opgeëist.