Boek 2 Artikel 76a (2:76a BW)

Een naamloze vennootschap die geld van beleggers beheert, heeft behoefte aan een kapitaal dat kan meebewegen: er stappen beleggers in en uit, en daarvoor moeten aandelen kunnen worden uitgegeven en teruggenomen. De wet kent daarvoor een bijzondere variant, de beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal. Dit artikel bepaalt aan welke vier voorwaarden een nv moet voldoen om die status te hebben, en welke bekendmaking daarbij hoort.

De vier voorwaarden

Het eerste lid noemt vier kenmerken:

• Het doel. De vennootschap heeft uitsluitend tot doel haar vermogen zo te beleggen dat de risico's worden gespreid, zodat haar aandeelhouders in de opbrengst delen.
• De bevoegdheid van het bestuur. De statuten geven het bestuur de bevoegdheid om aandelen in het eigen kapitaal uit te geven, te verwerven en te vervreemden.
• Toezicht. Aan een beheerder is een vergunning of een verklaring van ondertoezichtstelling verleend als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht, voor de plaatsing van haar aandelen.
• De statuten zeggen het. In de statuten staat uitdrukkelijk dat de vennootschap een beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal is.

De voorwaarden zijn deels statutair en deels extern. Doel, bestuursbevoegdheid en de aanduiding als beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal moeten in de statuten staan; de vergunning of verklaring van ondertoezichtstelling wordt verleend aan de beheerder op grond van de Wet op het financieel toezicht.

Wat er anders is

Bij een gewone nv beslist de algemene vergadering over de uitgifte van aandelen, zolang die taak niet aan een ander orgaan is toebedeeld, en gelden strikte regels over het verkrijgen van eigen aandelen. Bij deze variant ligt de bevoegdheid om aandelen uit te geven, te verwerven en te vervreemden krachtens de statuten bij het bestuur. Daardoor kan het aantal uitstaande aandelen veranderen zonder dat daarvoor telkens een besluit van de algemene vergadering nodig is.

Bekendmaking

De vennootschap doet opgave van haar status aan het handelsregister en aan de Stichting Autoriteit Financiële Markten. Daarnaast moeten de woorden beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal duidelijk bij haar naam worden vermeld in alle geschriften, gedrukte stukken en aankondigingen waarbij zij partij is of die van haar uitgaan; telegrammen en reclames zijn uitgezonderd. Wie met haar te maken krijgt, ziet daardoor meteen dat het om een beleggingsvehikel met een bijzonder kapitaalregime gaat.

Wat de vermelding zichtbaar maakt

Voor beleggers en wederpartijen is het van belang te weten dat het aandelenkapitaal hier geen vast gegeven is. Het aantal uitstaande aandelen kan van dag tot dag verschillen, en het bestuur kan daarover zelf beslissen. De wet zorgt ervoor dat die bijzondere status niet alleen uit de statuten blijkt, maar ook uit de registers en uit de stukken waarmee de vennootschap naar buiten treedt.

Een vermogensbeheerder zet een fonds op in de vorm van een nv. Beleggers kunnen maandelijks in- en uitstappen. Een gewone nv zou bij elke uitgifte gebonden zijn aan de wettelijke regels over emissie en voorkeursrecht en aan een aanwijzing van het bestuur die in de tijd is beperkt, en zou bij het terugnemen van aandelen tegen de grenzen van de inkoopregeling aanlopen. Met de statutaire status en een beheerder onder toezicht kan het fonds die bewegingen zelf afhandelen.

In de praktijk

Voor initiatiefnemers van een fonds is dit artikel de checklijst bij de statuten en de vergunningaanvraag. Voor beleggers zegt de toevoeging achter de naam dat het bestuur volgens de statuten aandelen mag uitgeven, mag verwerven en weer mag vervreemden. En voor het bestuur is de opgave aan het register en aan de toezichthouder een verplichting die bij de start meteen moet worden vervuld.