Boek 2 Artikel 63j (2:63j BW)

Bij een grote coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij houdt de raad van commissarissen niet alleen toezicht achteraf, maar beslist hij vooraf mee over de belangrijkste stappen. Dit artikel geeft de lijst van bestuursbesluiten die zijn goedkeuring nodig hebben. Het gaat om ingrepen in de financiering, de structuur, de identiteit van de rechtspersoon en de positie van het personeel. Ontbreekt de goedkeuring, dan is het bestuursbesluit zelf nietig, al kan de raad het alsnog bekrachtigen; naar buiten toe blijft het bestuur bevoegd.

Financiering en kapitaalmarkt

De eerste groep besluiten betreft het aantrekken van geld door schuldpapier. Goedkeuring is nodig voor het uitgeven van schuldbrieven ten laste van de rechtspersoon zelf, en ook voor uitgifte ten laste van een commanditaire vennootschap of een vennootschap onder firma waarin de rechtspersoon volledig aansprakelijk vennoot is. Hetzelfde geldt voor het aanvragen of intrekken van de toelating van dat schuldpapier tot de handel op een handelsplatform in de zin van de Wet op het financieel toezicht, of op een vergelijkbaar systeem buiten de Europese Unie.

Structuur en strategie

De tweede groep raakt de vorm van de onderneming:

• Duurzame samenwerking. Het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking met een andere rechtspersoon of vennootschap, of als volledig aansprakelijk vennoot, mits die stap van ingrijpende betekenis is voor de rechtspersoon.
• Deelnemingen. Het nemen van een deelneming in het kapitaal van een vennootschap ter waarde van ten minste een kwart van het eigen vermogen zoals dat uit de balans met toelichting blijkt, en het ingrijpend vergroten of verkleinen van zo'n deelneming.
• Investeringen. Investeringen waarvoor een bedrag nodig is dat gelijk is aan een kwart van datzelfde eigen vermogen.
• Statuten en voortbestaan. Een voorstel tot wijziging van de statuten en een voorstel tot ontbinding van de rechtspersoon.

- Insolventie. Het doen van aangifte van faillissement en het aanvragen van surseance van betaling.

Het personeel

De laatste twee onderdelen gaan over de werknemers van de rechtspersoon of van een afhankelijke maatschappij: het gelijktijdig of binnen korte tijd beëindigen van de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal van hen, en een ingrijpende wijziging in hun arbeidsomstandigheden. Dat deze besluiten op de lijst staan, past bij het karakter van de regeling: de medezeggenschap heeft invloed op de samenstelling van de raad, en de raad kijkt mee bij besluiten die het personeel het hardst raken.

Wat het ontbreken van goedkeuring wel en niet doet

Het tweede lid regelt het punt waarop in de praktijk de meeste fouten worden gemaakt. Ontbreekt de goedkeuring, dan tast dat de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur of van de bestuurders niet aan. De overeenkomst met de bank of de koper blijft dus geldig; de wederpartij hoeft niet te onderzoeken of de raad heeft ingestemd. Intern ligt het anders: het besluit zelf is nietig, omdat een voorgeschreven goedkeuring ontbreekt. De raad kan het besluit alsnog bekrachtigen; gebeurt dat niet, dan handelt de bestuurder die toch doorzet in strijd met zijn taak en riskeert hij aansprakelijkheid tegenover de rechtspersoon.

Voor de onderwerpen over samenwerking, deelnemingen, investeringen en personeel bepaalt het derde lid bovendien dat er een besluit van het bestuur moet zijn. Het bestuur kan zulke stappen dus niet feitelijk laten gebeuren zonder er zelf over te hebben besloten, en zo aan de goedkeuring ontkomen.

Een coöperatie wil een verwerkingsbedrijf overnemen dat een derde van haar eigen vermogen kost. Het bestuur onderhandelt en tekent, maar legt de transactie niet aan de raad voor. De verkoper kan de coöperatie aan de koopovereenkomst houden. Binnen de coöperatie is de zaak daarmee niet af: de raad kan het bestuur ter verantwoording roepen en de ledenvergadering kan daaraan gevolgen verbinden.