Boek 2 Artikel 63i (2:63i BW)

Een commissaris van een coöperatie die onder deze regeling valt, zit er niet voor onbepaalde tijd, maar hij kan ook niet zomaar worden weggestuurd. Dit artikel regelt die twee kanten. Zijn benoeming loopt af na uiterlijk vier jaar, tenzij de statuten die termijn iets oprekken. Ontslag tussentijds is voorbehouden aan de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam, op verzoek van de raad zelf, de algemene vergadering of de ondernemingsraad. Schorsen kan alleen de raad, en die schorsing is tijdelijk.

De zittingstermijn

Een commissaris treedt uiterlijk af wanneer hij na zijn laatste benoeming vier jaar in functie is geweest. De statuten mogen die termijn verlengen tot de dag van de eerstvolgende algemene vergadering na afloop van die vier jaar, of na de dag waarop de regeling voor de rechtspersoon is gaan gelden. Wie bijvoorbeeld op 1 juni is benoemd, treedt zonder statutaire verlenging vier jaar later op 1 juni af; met zo'n verlenging loopt zijn termijn door tot de dag van de eerste algemene vergadering die na die datum wordt gehouden. Herbenoeming is mogelijk, maar telkens begint dan een nieuwe termijn.

Ontslag alleen via de rechter

De algemene vergadering kan een commissaris niet zelf ontslaan. Alleen de ondernemingskamer kan dat, en alleen op drie gronden:

• Verwaarlozing van zijn taak. De commissaris doet niet wat van een toezichthouder mag worden verwacht.
• Andere gewichtige redenen. Een restcategorie voor ernstige situaties, zoals een onherstelbaar verstoorde verhouding of gedrag dat de rechtspersoon schaadt.
• Ingrijpend gewijzigde omstandigheden. Handhaving kan dan redelijkerwijs niet meer van de rechtspersoon worden gevergd, ook zonder verwijt aan de commissaris.

Het verzoek wordt ingediend door een vertegenwoordiger die de raad van commissarissen, de algemene vergadering of de ondernemingsraad daartoe aanwijst. Artikel 2:63f lid 11 BW is van overeenkomstige toepassing; ook hier gaat het om de ondernemingsraad van de rechtspersoon of van een afhankelijke maatschappij, met de centrale ondernemingsraad als bevoegd orgaan waar die bestaat. De ondernemingsraad kan het verzoek dus zelfstandig laten indienen, zonder medewerking van de raad of de vergadering.

Schorsing als tussenmaatregel

Alleen de raad van commissarissen kan een commissaris schorsen; de algemene vergadering heeft die bevoegdheid niet. De schorsing is tijdelijk. De wet verbindt haar aan een termijn van een maand vanaf de aanvang der schorsing: is in die maand geen verzoek als bedoeld in het tweede lid bij de ondernemingskamer ingediend, dan vervalt de schorsing van rechtswege. Een schorsing kan dus niet langer dan een maand voortduren zonder dat de zaak aan de ondernemingskamer wordt voorgelegd.

Een voorbeeld. Een commissaris woont al geruime tijd geen vergaderingen van de raad meer bij en reageert niet op de stukken die hem worden toegezonden. De ondernemingsraad wijst een vertegenwoordiger aan, die de ondernemingskamer verzoekt de commissaris te ontslaan wegens verwaarlozing van zijn taak. De ondernemingskamer beoordeelt of die grond zich voordoet; de algemene vergadering kan intussen niet zelf tot ontslag overgaan.

In de praktijk

Voor leden verklaart dit artikel waarom hun vergadering een commissaris niet zelf kan ontslaan: die weg loopt via de ondernemingskamer. Voor de raad van commissarissen bepaalt de termijn van een maand na een schorsing of die schorsing blijft gelden. En de vierjaarstermijn brengt mee dat over de positie van iedere commissaris periodiek opnieuw wordt besloten.