Boek 2 Artikel 63c (2:63c BW)

De zwaardere regeling voor grote coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen gaat niet in op het moment dat de drempels worden gehaald, maar pas na verloop van tijd. Dit artikel legt die klok vast: de bepalingen over de raad van commissarissen gelden voor een rechtspersoon waarvan de opgave bij het handelsregister drie jaar onafgebroken ingeschreven heeft gestaan. Ook het einde van de regeling kent een wachttijd, en uiterlijk op de ingangsdatum moeten de statuten kloppen.

De aanloop van drie jaar

Zodra de opgave is ingeschreven, begint de periode van drie jaar te lopen. Die aanlooptijd heeft een reden: de omvangseisen kunnen door een goed jaar of een tijdelijke overname worden gehaald, en het zou onwenselijk zijn dat een coöperatie daardoor meteen haar bestuursinrichting moet omgooien. Pas wanneer de situatie drie jaar heeft standgehouden, is duidelijk dat het om een blijvende omvang gaat en treedt de regeling in werking.

Onterecht doorgehaald telt niet mee

Wordt de opgave tijdens die drie jaar doorgehaald terwijl dat ten onrechte gebeurde, en wordt die doorhaling ongedaan gemaakt, dan geldt de termijn als niet onderbroken. De teller loopt dus gewoon door. Zo wordt voorkomen dat de aanloop telkens opnieuw begint door een administratieve ingreep. Wie meent dat een doorhaling onterecht was, heeft er dus belang bij die snel te laten herstellen: dat raakt rechtstreeks de vraag wanneer de regeling gaat gelden.

Het einde vergt opnieuw drie jaar

Ook aan de achterkant zit een wachttijd. Wordt de inschrijving doorgehaald omdat de rechtspersoon niet meer aan de voorwaarden voldoet, dan houdt de regeling niet meteen op te gelden. Zij eindigt pas wanneer na die doorhaling drie jaar zijn verstreken waarin de rechtspersoon niet opnieuw tot opgave verplicht is geweest. Zakt de omvang tijdelijk onder de drempels en komt zij er binnen die periode weer boven, dan blijft de regeling onafgebroken van kracht.

Deze symmetrie is bewust gekozen. Zonder wachttijd zou een rechtspersoon door het schuiven met activiteiten of het afstoten van een dochter de medezeggenschap in het toezicht kunnen afschudden om die daarna weer aan te trekken. Nu is er aan beide kanten stabiliteit: drie jaar erin, drie jaar eruit.

De statuten moeten mee

Het derde lid legt een concrete verplichting op het bestuur en de algemene vergadering. Uiterlijk op de dag waarop de regeling van toepassing wordt, moeten de statuten daarmee in overeenstemming zijn gebracht. Dat betekent dat de statutenwijziging in de aanloopperiode moet worden voorbereid en bij de notaris moet passeren, met een besluit van de algemene vergadering. Wachten tot het zover is, kan niet: op de ingangsdatum moet het klaar zijn.

Een coöperatie doet in het voorjaar opgave nadat haar jaarrekening is vastgesteld. Vanaf dat moment weet het bestuur wanneer de regeling zal ingaan en heeft het drie jaar om de statuten om te bouwen: een raad van commissarissen met een eigen voordrachtsrecht, de rol van de ondernemingsraad, de goedkeuringsbevoegdheden. Wie dat pas in het laatste halfjaar oppakt, komt in tijdnood, want ook de leden moeten erover beslissen.

In de praktijk

Voor bestuurders is dit het artikel dat de planning bepaalt: de datum van inschrijving in het handelsregister is het ijkpunt, niet het jaar waarin de drempels werden gehaald. Voor de ondernemingsraad is het de aankondiging dat er invloed op het toezicht aankomt, met een duidelijk moment waarop die begint. En voor leden is het de verklaring waarom hun statuten binnen enkele jaren ingrijpend worden gewijzigd.