Boek 2 Artikel 62 (2:62 BW)

Het lidmaatschap bij een onderlinge waarborgmaatschappij

Voor een onderlinge waarborgmaatschappij gelden voorts de volgende bepalingen: a. Zij die als verzekeringnemer bij een onderlinge waarborgmaatschappij een overeenkomst van verzekering lopende hebben, zijn van rechtswege lid van de waarborgmaatschappij. Bij de onderlinge waarborgmaatschappij die krachtens haar statuten ook verzekeringnemers die geen lid zijn mag verzekeren, kan van deze bepaling worden afgeweken. b. Tenzij de statuten anders bepalen, duurt het lidmaatschap dat uit een verzekeringsovereenkomst ontstaat, voort totdat alle door het lid met de waarborgmaatschappij gesloten verzekeringsovereenkomsten zijn geëindigd. Bij overdracht of overgang van de rechten en verplichtingen uit zodanige overeenkomst gaat het lidmaatschap, voor zover uit die overeenkomst voortvloeiende, op de nieuwe verkrijger of de nieuwe verkrijgers over, een en ander behoudens afwijkende bepalingen in de statuten. c. Indien het waarborgkapitaal van een onderlinge waarborgmaatschappij in aandelen is verdeeld, zijn de artikelen 79-89, 90-92, 95, 96 lid 1, 98 leden 1 en 6, en 98c leden 1 en 2 van dit boek van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

Bij een onderlinge waarborgmaatschappij vallen klant en lid samen. Wie er een verzekering loopt, is van rechtswege lid, zonder dat daarvoor een aparte toetreding nodig is. Dit artikel werkt die koppeling uit: het bepaalt wanneer het lidmaatschap ontstaat, hoe lang het duurt, wat er bij overdracht van de polis gebeurt en welke regels gelden als het waarborgkapitaal in aandelen is verdeeld. De statuten kunnen op verschillende punten iets anders bepalen.

Verzekeringnemer is lid

Het uitgangspunt is dat iedereen die als verzekeringnemer een lopende verzekeringsovereenkomst bij de onderlinge heeft, daardoor lid is. Dat verklaart de rechtsvorm: de verzekerden dragen samen het risico en beslissen samen in de algemene vergadering. Van deze regel mag worden afgeweken bij een onderlinge waarborgmaatschappij die volgens haar statuten ook verzekeringnemers mag verzekeren die geen lid zijn. Dan bestaat er dus een groep klanten zonder zeggenschap naast een groep leden.

Hoe lang het lidmaatschap duurt

Tenzij de statuten iets anders bepalen, loopt het lidmaatschap dat uit een verzekeringsovereenkomst is ontstaan door totdat alle verzekeringsovereenkomsten van dat lid met de onderlinge zijn geëindigd. Iemand met drie polissen blijft dus lid zolang er één loopt. Dat is logisch: zolang de maatschappij risico voor hem draagt, hoort hij tot het verband dat dat risico gezamenlijk draagt, met de bijbehorende stem in de vergadering.

Overdracht en overgang

Worden de rechten en verplichtingen uit de verzekeringsovereenkomst overgedragen of gaan zij over — bijvoorbeeld bij vererving of bij overname van een bedrijf met de bijbehorende polis — dan gaat ook het lidmaatschap over op de verkrijger, voor zover dat uit die overeenkomst voortvloeit. Ook hier mogen de statuten afwijken. Het lidmaatschap is bij deze rechtsvorm dus geen persoonlijke band die eindigt bij overdracht, maar volgt de polis.

Waarborgkapitaal in aandelen

Een onderlinge waarborgmaatschappij kan haar waarborgkapitaal in aandelen verdelen. Gebeurt dat, dan gaan bepalingen uit de titel over de naamloze vennootschap ook voor haar gelden. Dat betreft niet alleen uitgifte, storting en levering en de rechten die een aandeel geeft, maar evenzeer de bescherming van het kapitaal. Zelf aandelen in haar eigen kapitaal nemen mag de maatschappij niet (artikel 2:95 BW); eigen aandelen verkrijgen kan alleen binnen wettelijke grenzen (artikel 2:98 BW); en wie haar aandelen wil nemen of verkrijgen, mag zij slechts onder strikte voorwaarden financieel bijstaan (artikel 2:98c BW). Zo ontstaat een mengvorm: verzekerde leden naast kapitaalverschaffers, en een maatschappij die zelf aan vennootschapsrechtelijke beperkingen vastzit.

Denk aan een onderlinge die brand- en aansprakelijkheidsverzekeringen voor agrarische bedrijven aanbiedt. Een boer die zijn bedrijf overdraagt aan zijn dochter, draagt daarmee ook de lopende polis over; de dochter wordt daardoor lid en krijgt stemrecht in de vergadering, terwijl de vader dat verliest zodra hij geen enkele polis meer heeft.

In de praktijk

Voor verzekerden is het goed te beseffen dat zij bij een onderlinge niet alleen klant zijn maar ook zeggenschap hebben, en dat zij die zeggenschap verliezen zodra hun laatste polis eindigt. Voor bestuurders is de ledenadministratie in feite de polisadministratie: die twee mogen niet uiteenlopen. En wie een bedrijf koopt met een lopende onderlinge verzekering, verwerft daarmee doorgaans ook een lidmaatschap, inclusief de rechten en verplichtingen die de statuten daaraan verbinden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.