Boek 2 Artikel 22 (2:22 BW)

Bewind over het vermogen tijdens een ontbindingsprocedure

De rechter voor wie een verzoek tot ontbinding van de rechtspersoon aanhangig is, kan de goederen van die rechtspersoon desverlangd onder bewind stellen; de beschikking vermeldt het tijdstip waarop zij in werking treedt.
De rechter benoemt bij zijn beschikking een of meer bewindvoerders, en regelt hun bevoegdheden en hun beloning.
Voor zover de rechter niet anders bepaalt, kunnen de organen van de rechtspersoon zonder voorafgaande goedkeuring van de bewindvoerder geen besluiten nemen en kunnen vertegenwoordigers van de rechtspersoon zonder diens medewerking geen rechtshandelingen verrichten.
De beschikking kan te allen tijde door de rechter worden gewijzigd of ingetrokken; het bewind eindigt in ieder geval, zodra de uitspraak op het verzoek tot ontbinding in kracht van gewijsde gaat.
De bewindvoerder doet aan de registers waar de rechtspersoon is ingeschreven, opgaaf van de beschikking en van de gegevens over zichzelf die omtrent een bestuurder worden verlangd.
Een rechtshandeling die de rechtspersoon ondanks zijn uit het bewind voortvloeiende onbevoegdheid vóór de inschrijving heeft verricht, is niettemin geldig, indien de wederpartij het bewind kende noch behoorde te kennen.

Toelichting

Loopt er een verzoek tot ontbinding van een rechtspersoon, dan bestaat het risico dat er in de tussentijd van alles met het vermogen gebeurt. Dit artikel geeft de rechter daarom de mogelijkheid de goederen van de rechtspersoon onder bewind te stellen. Vanaf het moment dat de beschikking in werking treedt, staat de organisatie onder toezicht van een bewindvoerder: besluiten en rechtshandelingen kunnen dan niet meer zonder hem tot stand komen.

Wanneer bewind mogelijk is

Het bewind kan worden ingesteld door de rechter bij wie het ontbindingsverzoek aanhangig is, en alleen als daarom wordt gevraagd. Het is dus een ordemaatregel voor de duur van de procedure, geen zelfstandige sanctie. De beschikking vermeldt uitdrukkelijk het tijdstip waarop zij in werking treedt, zodat vaststaat vanaf welk moment de beperkingen gelden.

De bewindvoerder en zijn bevoegdheden

De rechter benoemt bij zijn beschikking een of meer bewindvoerders en bepaalt zelf welke bevoegdheden zij krijgen en welke beloning zij ontvangen. Regelt de rechter niets anders, dan geldt de hoofdregel: de organen van de rechtspersoon kunnen geen besluiten nemen zonder voorafgaande goedkeuring van de bewindvoerder, en wie de rechtspersoon vertegenwoordigt kan zonder zijn medewerking geen rechtshandelingen verrichten. Bestuur en algemene vergadering blijven dus bestaan, maar zij kunnen niets meer alleen.

Duur en wijziging

De rechter kan de beschikking op elk moment wijzigen of intrekken, bijvoorbeeld als de omstandigheden veranderen of als het bewind te ver blijkt te gaan. Hoe dan ook eindigt het bewind zodra de uitspraak op het ontbindingsverzoek onherroepelijk is geworden. Daarna is de situatie duidelijk: óf de rechtspersoon gaat gewoon verder, óf hij is ontbonden en de vereffening begint.

Bekendmaking en bescherming van derden

De bewindvoerder doet opgaaf van de beschikking aan de registers waar de rechtspersoon staat ingeschreven, met dezelfde gegevens over zichzelf als van een bestuurder worden verlangd. Die inschrijving is beslissend voor de buitenwereld. Verricht de rechtspersoon vóór de inschrijving toch een rechtshandeling terwijl hij daartoe door het bewind onbevoegd was, dan is die handeling geldig als de wederpartij het bewind niet kende en ook niet hoefde te kennen. Wie te goeder trouw zaken deed, wordt dus beschermd.

Bij een vennootschap waarover een ontbindingsverzoek loopt, dreigt de bestuurder het bedrijfspand te verkopen aan een bevriende partij. De verzoeker vraagt om bewind. Wordt dat toegewezen, dan kan de bestuurder die verkoop niet meer alleen doorzetten: zonder medewerking van de bewindvoerder komt de levering niet tot stand. Een koper die al had getekend voordat het bewind was ingeschreven en van niets wist, blijft wel beschermd.

In de praktijk

Voor wie een ontbinding vraagt en vreest dat er intussen vermogen wegvloeit, is dit de aangewezen tussenmaatregel; vraag er uitdrukkelijk om, want de rechter doet het niet uit zichzelf. Voor bestuurders betekent bewind dat zij hun handelingsvrijheid kwijt zijn en elke stap moeten afstemmen. En voor wederpartijen geldt: kijk in het register, want daar staat of er een bewindvoerder is en wie dat is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.