Artikel 2:19b BW: Verantwoording bij ontbinding zonder baten

Een rechtspersoon zonder baten houdt op het moment van ontbinding meteen op te bestaan; er valt immers niets te vereffenen. Voor schuldeisers is dat hard: hun contractspartij verdwijnt van de ene op de andere dag. Dit artikel zorgt daarom voor verantwoording achteraf. Berust de ontbinding op een besluit en houdt de rechtspersoon tegelijk op te bestaan, dan moet het bestuur binnen veertien dagen een pakket stukken deponeren bij de registers waar de rechtspersoon staat ingeschreven, en de schuldeisers daarover informeren.

Wat er gedeponeerd moet worden

Het pakket bestaat uit drie onderdelen. Ten eerste een balans en een staat van baten en lasten over het boekjaar waarin is ontbonden, en ook over het voorgaande boekjaar als daarover nog geen jaarrekening openbaar was gemaakt. Ten tweede een beschrijving die de belangrijkste vragen beantwoordt. En ten derde de jaarrekeningen over eerdere boekjaren waarvoor nog een openbaarmakingsplicht openstond, zo nodig met de accountantsverklaring die daarbij hoort.

De beschrijving die het verhaal vertelt

De beschrijving moet duidelijk maken hoe het kan dat er niets meer over was. Zij vermeldt de oorzaak van het ontbreken van baten op het moment van ontbinding. Als er iets te gelde is gemaakt, vermeldt zij hoe dat is gebeurd en hoe de opbrengst is verdeeld. En als schuldeisers geheel of gedeeltelijk onbetaald blijven, vermeldt zij waarom. Daarmee wordt zichtbaar of het vermogen op een verdedigbare manier is verdeeld of dat sommige schuldeisers zijn voorgetrokken.

Melden aan de schuldeisers

Deponeren alleen is niet genoeg. Onmiddellijk nadat de stukken zijn gedeponeerd, moet het bestuur de schuldeisers daarvan schriftelijk op de hoogte stellen. Zo weten zij dat er iets te lezen valt, en kunnen zij beoordelen of er reden is om verder te kijken — bijvoorbeeld naar de aansprakelijkheid van bestuurders of naar een verzoek tot heropening van de vereffening. Zonder die mededeling zou de informatie ergens in een register liggen zonder dat iemand ervan weet.

Een bv staakt haar activiteiten; de bankrekening is leeg, maar er staan nog facturen open bij twee leveranciers. Het bestuur ontbindt de bv. Binnen veertien dagen moet het de stukken deponeren en de leveranciers schriftelijk laten weten dat dat is gebeurd. Blijkt uit de beschrijving dat de laatste euro's naar een aan het bestuur gelieerde partij zijn gegaan, dan hebben de leveranciers daarmee een aanknopingspunt in handen.

Wat er gebeurt als het bestuur dit nalaat

Deze plicht is geen formaliteit. Blijft de deponering achterwege, dan kan dat leiden tot een bestuursverbod op verzoek van het openbaar ministerie, zoals artikel 2:19c BW regelt; die grond knoopt aan bij de stukken die moeten worden gedeponeerd, niet bij de mededeling aan de schuldeisers. Wordt die mededeling nagelaten, dan kan dat wel meewegen bij de vraag of het bestuur zijn taak behoorlijk heeft vervuld en of het schuldeisers onzorgvuldig heeft behandeld, met aansprakelijkheid als mogelijk gevolg. Voor een bestuurder die netjes wil afwikkelen, is het dus zaak deze veertien dagen serieus te nemen.

In de praktijk

Zet vóór het ontbindingsbesluit op een rij welke schulden er openstaan en of er werkelijk geen baten meer zijn; is er nog wel iets, dan is de route van gewone vereffening verplicht. Bereid de stukken voor voordat het besluit valt, want veertien dagen zijn zo voorbij. En bewaar het bewijs dat de schuldeisers zijn geïnformeerd.