Artikel 5:33 Awb: Zes weken om een verbeurde dwangsom te betalen

Deze bepaling bestaat uit één zin: een verbeurde dwangsom wordt betaald binnen zes weken nadat zij van rechtswege is verbeurd. Twee dingen springen eruit. De dwangsom wordt van rechtswege verschuldigd, dus zonder dat er eerst een besluit aan te pas komt. En de betaaltermijn begint te lopen op het moment van verbeuren, niet op het moment dat u een brief of een rekening ontvangt.

Dat laatste wijkt af van de gewone regel voor geldschulden aan de overheid. Normaal gesproken loopt de betaaltermijn pas vanaf de bekendmaking van de beschikking waarin het bedrag is vastgesteld, zoals artikel 4:87 Awb laat zien. Hier is het aanknopingspunt een feit: de last was niet of niet tijdig uitgevoerd.

Verbeuren gebeurt vanzelf

Verstrijkt de begunstigingstermijn zonder dat de herstelmaatregelen zijn genomen, of doet de overtreder opnieuw wat de last verbiedt, dan wordt de dwangsom verschuldigd. Er is geen constatering, controle of beslissing nodig om dat te laten gebeuren; een controle dient alleen om te kunnen bewijzen dát er is verbeurd. Wanneer precies wordt verbeurd, hangt wel af van de gekozen vorm. Bij een bedrag ineens of per overtreding valt de verbeurte samen met het moment waarop de termijn verstrijkt of de last opnieuw wordt overtreden. Is een bedrag per tijdseenheid vastgesteld, dan gaat het volgens artikel 5:32b Awb, eerste lid, om een bedrag per tijdseenheid waarin de last niet is uitgevoerd: de eerste verbeurte treedt dus pas in als die eerste dag, week of maand na de begunstigingstermijn helemaal is verstreken.

Het gevolg is dat een dwangsom stilletjes kan oplopen. Wie denkt dat er niets aan de hand is omdat hij niets hoort, kan later een aanzienlijk bedrag tegenkomen dat over meerdere weken is opgebouwd, tot aan het maximum uit artikel 5:32b Awb.

Wat er na zes weken gebeurt

Betaalt de overtreder niet binnen zes weken, dan raakt hij in verzuim in de zin van artikel 4:97 Awb. Vanaf dat moment loopt de wettelijke rente op grond van artikel 4:98 Awb. Daarna komt het invorderingstraject in beeld: het bestuursorgaan maant aan tot betaling en kan het bedrag uiteindelijk met een dwangbevel invorderen.

Voordat het bestuursorgaan mag aanmanen, moet het op grond van artikel 5:37 Awb eerst bij beschikking beslissen over de invordering. Dat is het moment waarop u kunt aanvechten dát er is verbeurd en voor welk bedrag. De betaaltermijn van dit artikel loopt echter al vanaf de verbeurte, dus in de tijd tussen verbeuren en die beschikking kan het verzuim al zijn ingetreden.

Een voorbeeld. Een cateringbedrijf moet vóór 1 maart een afzuiginstallatie aanpassen, op straffe van een bedrag per week. Op 1 maart is er niets gebeurd, maar verbeurd is er op dat moment nog niets: pas als de week daarna volledig is verstreken, rond 8 maart, is de eerste dwangsom verbeurd. Daarna komt er elke week een bedrag bij, ook al komt de toezichthouder pas half april langs. Voor de dwangsom van die eerste week loopt de termijn van zes weken dus vanaf 8 maart. Wordt in mei een invorderingsbeschikking genomen, dan is over de eerste weken al rente verschuldigd.

Betalen onder protest

Betalen betekent niet dat u erkent dat de dwangsom terecht is verbeurd. U kunt betalen om rente en invorderingskosten te voorkomen en tegelijk opkomen tegen de invorderingsbeschikking. Blijkt achteraf dat er niet is verbeurd, dan mist de betaling haar grondslag en kan terugbetaling worden gevorderd.

In de praktijk

• Voor de overtreder. Ga na afloop van de begunstigingstermijn zelf na of u aan de last hebt voldaan; wacht niet op post. Bent u het oneens, richt uw bezwaar dan op de invorderingsbeschikking en niet alleen op de aanmaning.
• Voor het bestuursorgaan. Controleer kort na afloop van de termijn en leg de bevindingen vast met datum, foto's en meetgegevens. Wacht niet te lang met invorderen: de bevoegdheid om een verbeurde dwangsom in te vorderen verjaart al na een jaar op grond van artikel 5:35 Awb.
• Voor beiden. Houd per verbeurte bij wanneer die is ingetreden. Bij een bedrag per tijdseenheid gaat het niet om één schuld, maar om een reeks bedragen met elk hun eigen startmoment.