Artikel 4:77 Awb: Als de subsidie het grootste deel van de inkomsten is

Artikel 4:76 Awb stelt strenge eisen aan het financiële verslag van instellingen die volledig van de subsidie leven. Dit artikel rekt die kring op: leeft de instelling in overwegende mate van de subsidie, dan kan bij wettelijk voorschrift of bij de subsidieverlening worden bepaald dat artikel 4:76 Awb van overeenkomstige toepassing is. Het is dus geen automatisme maar een mogelijkheid, die het bestuursorgaan of de regelgever bewust moet benutten.

Zonder deze bepaling zou er een gat vallen. Een organisatie die 95 procent van haar begroting uit één subsidie haalt, zou anders buiten het regime van artikel 4:76 Awb vallen, terwijl haar huishouding net zo goed publiek gefinancierd is als die van een volledig gesubsidieerde instelling.

Wanneer is het in overwegende mate

De wet noemt geen percentage. In overwegende mate betekent taalkundig dat de subsidie het grootste deel van de inkomsten uitmaakt en daarmee het financiële beeld bepaalt. Of dat bij zestig, zeventig of tachtig procent begint, moet uit de subsidieregeling of uit de motivering van de beschikking blijken. Veel regelingen kiezen daarom voor een harde grens, zodat daarover geen discussie ontstaat als de verantwoording al binnen is.

Het gaat om de feitelijke verhouding, niet om hoe belangrijk de subsidie voelt. Een sportkoepel met een miljoen aan contributies en 200.000 euro subsidie leeft niet in overwegende mate van de subsidie.

Overeenkomstige toepassing

De formulering van overeenkomstige toepassing betekent dat de eisen van artikel 4:76 Awb gelden voor zover ze passen bij de situatie van de instelling. Concreet: balans en exploitatierekening met toelichting, het vereiste inzicht in vermogen, exploitatiesaldo, solvabiliteit en liquiditeit, de eis dat de stukken getrouw, duidelijk en stelselmatig zijn, en de aansluiting op de begroting met een vergelijking met het voorgaande jaar. Bij een instelling met eigen inkomsten krijgt dat laatste een extra dimensie, omdat het verslag ook laat zien hoe de eigen inkomsten zich hebben ontwikkeld.

Een theater haalt 80 procent van zijn inkomsten uit gemeentesubsidie en de rest uit kaartverkoop en verhuur. De gemeente neemt in de beschikking op dat artikel 4:76 Awb van overeenkomstige toepassing is. Het theater zet daarna ook de opbrengst van de kaartverkoop af tegen de begroting. Blijft de zaalbezetting achter, dan ziet de gemeente meteen dat het tekort niet aan hogere kosten maar aan tegenvallende publieksinkomsten ligt.

Vastleggen, en op tijd

Omdat de toepassing van artikel 4:76 Awb afhangt van een uitdrukkelijke bepaling, is het moment van vastleggen bepalend. Staat het niet in de regeling en ook niet in de beschikking tot subsidieverlening, dan kan het bestuursorgaan bij de afrekening niet alsnog een verslag volgens deze maatstaven eisen. De instelling mag dan volstaan met wat artikel 4:75 Awb en de beschikking wél vragen.

In de praktijk

• Voor de instelling: lees de beschikking op deze passage voordat het boekjaar begint. Geldt artikel 4:76 Awb, dan bepaalt dat mede hoe u uw administratie het hele jaar moet inrichten, en dat is achteraf niet te repareren.
• Voor de instelling: verandert uw inkomstenmix sterk, meld dat. Een organisatie die door wegvallende sponsoring ineens vrijwel volledig van de subsidie afhankelijk wordt, komt in een ander verantwoordingsregime terecht.
• Voor het bestuursorgaan: maak in de beschikking duidelijk dat en waarom u dit artikel toepast, en welke onderdelen van artikel 4:76 Awb u verwacht. Zonder uitleg roept dat bij kleine instellingen vooral vragen op.