Artikel 7:5 Awb: Wie de hoorzitting mag leiden

Een hoorzitting waarin dezelfde ambtenaar zit die het bestreden besluit heeft geschreven, voelt voor een bezwaarmaker als praten tegen een muur. Dit artikel voorkomt dat. Het bepaalt wie het horen in bezwaar mag doen, met als kern dat degene die de zitting leidt niet betrokken mag zijn geweest bij de voorbereiding van het besluit waartegen bezwaar is gemaakt.

De hoofdregel en de uitzondering daarop

De eis geldt niet als het bestuursorgaan zelf hoort, of de voorzitter of een lid ervan. Een wethouder, een college of een burgemeester mag dus wel horen over een eigen besluit. Dat is geen slordigheid van de wetgever: het bestuursorgaan is politiek en bestuurlijk verantwoordelijk en mag zijn eigen zaak behandelen. De eis van afstand geldt juist voor de laag daaronder, waar het besluit feitelijk is voorbereid.

Wordt er dus ambtelijk of door een commissie gehoord, dan zijn er twee toegestane vormen. Ofwel één persoon hoort, en die persoon is niet bij de voorbereiding van het besluit betrokken geweest. Ofwel meer personen horen samen, en dan moet de meerderheid van hen niet betrokken zijn geweest, waarbij degene die het horen leidt in elk geval buiten de voorbereiding moet zijn gebleven.

Waarom die afstand telt

Bezwaar is een volledige heroverweging, geen verdediging van eerder werk. Wie het besluit heeft opgesteld, kijkt onvermijdelijk met de ogen van zijn eigen motivering. Een frisse blik vergroot de kans dat een fout wordt gezien en verkleint de kans dat de bezwaarmaker het gevoel houdt dat de uitkomst al vaststond. Betrokkenheid bij de voorbereiding betekent overigens meer dan de brief hebben ondertekend: ook wie het advies schreef of de controle uitvoerde waarop het besluit steunt, telt mee.

Het horen kan ook worden gedaan door een adviescommissie. Voldoet die aan de eisen van artikel 7:13 Awb, dan gelden voor het horen niet de regels van dit artikel maar de eigen regeling van dat artikel: de commissie hoort zelf, en zij kan dat opdragen aan de voorzitter of aan een lid dat geen deel uitmaakt van het bestuursorgaan en niet onder zijn verantwoordelijkheid werkt. Het verslag van wat er is gezegd, is geregeld in artikel 7:7 Awb.

Openbaar of besloten

Het tweede lid laat de keuze over openbaarheid aan het bestuursorgaan, tenzij een wettelijk voorschrift iets anders bepaalt. De praktijk loopt uiteen. Komen persoonlijke, medische of financiële gegevens ter sprake, dan ligt een besloten zitting voor de hand. Bij zaken met veel omwonenden of een groot publiek belang kan een openbare zitting juist zinvol zijn. Wordt gehoord door een adviescommissie als bedoeld in artikel 7:13 Awb, dan beslist die commissie zelf over de openbaarheid.

Een voorbeeld

Een cafébaas krijgt een sluiting opgelegd na een controle. Bij de hoorzitting zit de toezichthouder die het controlerapport schreef aan tafel, en hij leidt de zitting ook. Dat mag niet: hij was betrokken bij de voorbereiding van het besluit. De gemeente kan hem wel uitnodigen om zijn rapport toe te lichten of vragen te beantwoorden, zolang de zitting wordt geleid door iemand die er eerder buiten stond, bijvoorbeeld een juridisch medewerker van een andere afdeling.

In de praktijk

Voor de bezwaarmaker: vraag aan het begin van de zitting wie er aanwezig zijn en welke rol zij hadden bij het besluit. Klopt de samenstelling niet, benoem dat dan meteen en laat het opnemen in het verslag; achteraf klagen is lastiger.

Voor het bestuursorgaan: leg vast wie hoorde en wie het besluit voorbereidde, en houd bij kleine organisaties rekening met de praktische krapte. Is er echt niemand onbetrokken beschikbaar, laat dan het bestuursorgaan zelf horen of schakel een commissie in, in plaats van de eis op te rekken.