Artikel 8:75 Awb: Veroordeling in de proceskosten

Dit artikel regelt wie de kosten van een bestuursrechtelijke procedure draagt. De bestuursrechter kan een partij veroordelen in de kosten die een andere partij redelijkerwijs heeft moeten maken voor de behandeling van het beroep, en ook voor de fase daarvoor: het bezwaar of het administratief beroep. In de praktijk gaat het meestal om een gemeente, uitkeringsinstantie of inspectie die de kosten van de rechtsbijstand van de burger moet betalen nadat die burger gelijk heeft gekregen.

De rechter is hiertoe "bij uitsluiting" bevoegd. Dat betekent dat u voor deze proceskosten niet daarnaast nog naar de burgerlijke rechter kunt stappen: de bestuursrechter beslist erover en niemand anders.

Een burger loopt weinig risico

Anders dan in het civiele recht hoeft de verliezende burger vrijwel nooit de kosten van de tegenpartij te betalen. Het eerste lid bepaalt dat een natuurlijke persoon alleen in de kosten kan worden veroordeeld bij kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht. Dat is een zware maatstaf: het gaat om procedures die evident zinloos of louter hinderlijk zijn, niet om een beroep dat gewoon ongegrond blijkt. Zo blijft de toegang tot de bestuursrechter open: wie tegen de overheid procedeert, moet dat kunnen doen zonder te vrezen voor een rekening als het misloopt.

Forfaitaire bedragen, geen werkelijke rekening

Het laatste onderdeel van het eerste lid bepaalt dat bij algemene maatregel van bestuur wordt geregeld op welke kosten een veroordeling betrekking kan hebben en hoe het bedrag wordt vastgesteld. Die regeling, het Besluit proceskosten bestuursrecht, werkt met vaste bedragen per proceshandeling en met wegingsfactoren voor het gewicht van de zaak.

Het gevolg is dat de vergoeding zelden gelijk is aan de rekening van uw advocaat. Wie een gespecialiseerd kantoor inschakelt voor een ingewikkelde zaak, krijgt een deel van die kosten vergoed, niet alles. Kosten van een gemachtigde die geen beroepsmatige rechtsbijstand verleent, vallen buiten de regeling.

De kosten van bezwaar lopen mee

Het artikel verklaart de regeling over kostenvergoeding in bezwaar en in administratief beroep gedeeltelijk van toepassing. Daaruit volgt onder meer dat de kosten van de bezwaarfase alleen worden vergoed als u daar tijdig om hebt gevraagd, dus voordat op het bezwaar werd beslist, en als het besluit is herroepen wegens onrechtmatigheid die aan het bestuursorgaan te wijten is. Wie dat verzoek in de bezwaarfase vergeet, kan het bij de rechter niet meer goedmaken. De artikelen 7:15 en 7:28 Awb bevatten die regels.

Een voorbeeld. Een ondernemer maakt bezwaar tegen een intrekking van zijn vergunning en vraagt in zijn bezwaarschrift meteen om vergoeding van de kosten van zijn advocaat. Het bezwaar wordt afgewezen, maar de rechtbank verklaart zijn beroep gegrond omdat de intrekking niet mocht. De rechter veroordeelt de gemeente dan zowel in de kosten van het beroep als in die van het bezwaar. Had de ondernemer dat verzoek in de bezwaarfase niet gedaan, dan bleef alleen het beroep over.

Als u een toevoeging hebt

Procedeert u op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand, dan gaat het toegekende bedrag niet naar u maar rechtstreeks naar uw rechtsbijstandverlener. Die moet u vervolgens zoveel mogelijk schadeloos stellen voor de eigen bijdrage die u hebt betaald, en moet de ontvangen vergoeding melden bij de Raad voor rechtsbijstand. Zo wordt voorkomen dat dezelfde kosten twee keer worden betaald: één keer door de overheid via de subsidie en één keer door het bestuursorgaan.

In de praktijk

• Vraag er altijd om: zet een verzoek om proceskostenveroordeling standaard in uw bezwaarschrift én in uw beroepschrift.
• Houd rekening met een gat: de forfaitaire vergoeding dekt vaak maar een deel van uw werkelijke advocaatkosten. Bespreek dat vooraf met uw gemachtigde.

Het griffierecht valt niet onder dit artikel; dat is geregeld in artikel 8:74 Awb. Trekt u uw beroep in omdat het bestuursorgaan alsnog tegemoetkomt, dan loopt de kostenveroordeling via artikel 8:75a Awb.