Artikel 8:95 Awb: De veroordeling tot vergoeding van schade

Dit artikel beschrijft de uitkomst van een geslaagd schadeverzoek. Wijst de bestuursrechter het verzoek geheel of gedeeltelijk toe, dan veroordeelt hij het bestuursorgaan tot vergoeding van de schade. De rechter stelt dus niet alleen vast dát er recht op vergoeding bestaat, maar spreekt een echte betalingsveroordeling uit.

Dat verschil is belangrijk. Een enkele vaststelling zou u dwingen daarna alsnog betaling af te dwingen. Nu ligt er na de uitspraak een verplichting voor het bestuursorgaan om te betalen.

Geheel of gedeeltelijk

De rechter is niet gebonden aan een alles-of-nietskeuze. Hij kan een deel van de gevraagde posten toewijzen en de rest afwijzen, bijvoorbeeld omdat een deel van de schade niet door het onrechtmatige handelen is veroorzaakt, omdat de verzoeker die schade zelf had kunnen beperken of omdat een post niet is onderbouwd. In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat de verzoeker het verband tussen de fout en elke afzonderlijke schadepost aannemelijk moet maken; posten die dat niet doorstaan, vallen af.

Toewijzing kan ook betrekking hebben op schade die u nog zult lijden, want artikel 8:88 Awb noemt die uitdrukkelijk. De rechter kan die toekomstige schade schatten of begroten op basis van wat er aan gegevens ligt.

Alleen het bestuursorgaan wordt veroordeeld

De veroordeling treft het bestuursorgaan, niet de ambtenaar die de fout maakte en niet een derde die van het besluit profiteerde. Betalen doet de rechtspersoon waartoe het bestuursorgaan behoort, zoals de gemeente of de Staat (artikel 1:1 Awb, vierde lid). Of de kosten daarna intern worden doorbelast, valt buiten deze procedure.

Een voorbeeld

Een ondernemer vraagt € 20.000: € 12.000 gederfde omzet, € 5.000 huur voor tijdelijke opslag van zijn voorraad en € 3.000 voor reputatieschade. De rechter oordeelt dat de omzetderving en de opslagkosten rechtstreeks voortvloeien uit de onterechte sluiting, maar vindt de reputatieschade niet onderbouwd. Hij wijst het verzoek gedeeltelijk toe en veroordeelt de gemeente tot betaling van € 17.000. Daarnaast kan hij de gemeente in de proceskosten veroordelen op grond van artikel 8:75 Awb.

Betaling afdwingen

Betaalt het bestuursorgaan niet, dan hoeft u geen nieuwe procedure te beginnen. Op grond van artikel 8:76 Awb levert de uitspraak voor zover zij tot een geldbetaling strekt een executoriale titel op: een deurwaarder kan het bedrag innen. In de praktijk volstaat meestal een aanmaning met een korte betalingstermijn.

In de praktijk

• Voor burgers en ondernemers. Vraag alleen wat u kunt onderbouwen. Een fors bedrag zonder stukken leidt eerder tot een gedeeltelijke toewijzing met een kostenveroordeling die tegenvalt dan tot een hogere vergoeding. Vergeet niet ook de rente te vorderen; wettelijke rente loopt op grond van artikel 6:119 BW en wordt niet vanzelf toegekend.
• Voor het bestuursorgaan. Neem na een vernietiging het initiatief. Ligt de aansprakelijkheid vast en is alleen de omvang omstreden, dan is een aanbod op het onbetwiste deel vaak verstandiger dan een volledige betwisting: het beperkt de rente en de proceskosten.

De bedragsgrens van artikel 8:89 Awb speelt alleen in de zaken waarin de bestuursrechter en de burgerlijke rechter naast elkaar bevoegd zijn. Blijft de gevraagde vergoeding daar boven die grens, dan komt de bestuursrechter aan deze veroordeling niet toe en moet de zaak bij de burgerlijke rechter worden aangebracht. Gaat het om schade door een besluit waarover de bestuursrechter bij uitsluiting oordeelt, dan geldt de grens niet en kan hij ook een hoger bedrag toewijzen.