Artikel 8:44 Awb: Opgeroepen worden voor een comparitie

Dit artikel geeft de bestuursrechter de mogelijkheid om partijen al tijdens het vooronderzoek naar de rechtbank te laten komen, dus voordat de eigenlijke zitting plaatsvindt. Hij kan hen oproepen om te worden gehoord, al dan niet met de bedoeling inlichtingen te krijgen. In de praktijk heet zo'n bijeenkomst vaak een comparitie.

De reden om dat te doen is meestal dat het dossier vragen oproept die zich op papier slecht laten oplossen. Een gesprek van een uur kan dan duidelijk maken wat er feitelijk aan de hand is, welke punten niet meer in geschil zijn en of er ruimte is om er samen uit te komen zonder uitspraak.

In persoon of bij gemachtigde

De wet biedt de rechter twee varianten. Hij kan bepalen dat een partij in persoon moet verschijnen: dan moet u zelf komen en kunt u zich niet laten vervangen door uw advocaat, al mag die wel meekomen om u bij te staan. Hij kan het ook ruimer formuleren, namelijk in persoon dan wel bij gemachtigde; dan volstaat het dat uw gemachtigde er is.

Voor die keuze bestaat een duidelijke logica. Gaat het om de juridische duiding van een besluit, dan is een gemachtigde voldoende. Gaat het om wat er feitelijk is gebeurd, hoe iemand zijn bedrijf voert of hoe de gezinssituatie in elkaar zit, dan wil de rechter dat vaak uit de eerste hand horen. Wie is opgeroepen, is op grond van artikel 8:27 Awb verplicht te verschijnen en de gevraagde inlichtingen te geven.

Niet iedereen hoeft te worden opgeroepen

De rechter mag selectief oproepen: soms is alleen het bestuursorgaan nodig, soms alleen de aanvrager. Maar dan geldt een tegenwicht. Partijen die niet zijn opgeroepen, moeten in de gelegenheid worden gesteld het horen bij te wonen en zelf een uiteenzetting over de zaak te geven. Zo kan niemand buiten aanwezigheid van de anderen met de rechter praten over de zaak.

Het proces-verbaal

Van het geven van inlichtingen maakt de griffier een proces-verbaal op. Dat stuk wordt ondertekend door de voorzitter en de griffier; kan een van beiden niet tekenen, bijvoorbeeld wegens ziekte of vertrek, dan wordt dat in het proces-verbaal vermeld. Het proces-verbaal maakt deel uit van het dossier, zodat wat er is gezegd later niet meer ter discussie staat en ook de rechters die de zaak uiteindelijk beslissen ervan kennis kunnen nemen.

Een zelfstandige krijgt een naheffing omdat de gemeente meent dat hij zijn pand deels bedrijfsmatig gebruikt. Uit de stukken wordt niet duidelijk welke ruimten waarvoor worden gebruikt. De rechter roept de ondernemer op om in persoon te verschijnen en nodigt de gemeente uit om erbij te zijn. Tijdens het gesprek loopt de rechter met een plattegrond alle ruimten langs. De griffier legt de antwoorden vast in een proces-verbaal. De gemeente ziet vervolgens af van een deel van de naheffing.

In de praktijk

• Voor de burger: neem een oproeping serieus, ook als het woord zitting er niet in staat. Wegblijven kan tegen u werken.
• Voor de burger: bereid u feitelijk voor. Neem plattegronden, foto's, roosters of bankafschriften mee waarmee u een vraag ter plekke kunt beantwoorden.
• Voor de burger: lees het proces-verbaal na en meld het schriftelijk als er iets verkeerd in staat.
• Voor het bestuursorgaan: stuur iemand die het dossier inhoudelijk kent en die mandaat heeft om toezeggingen te doen. Een vertegenwoordiger die alles moet navragen, maakt de bijeenkomst zinloos.

Deze bevoegdheid staat naast het gewone onderzoek ter zitting. Blijkt na de comparitie dat het geschil is opgelost, dan kan het beroep worden ingetrokken; blijft er iets over, dan volgt alsnog een zitting.