Artikel 10:17 Awb: De overgedragen bevoegdheid is uit handen

Dit artikel bevat de kern van delegatie in één zin: het bestuursorgaan dat een bevoegdheid heeft overgedragen, kan die bevoegdheid niet meer zelf uitoefenen. De overdracht is geen verdeling van werk waarbij beiden bevoegd blijven, maar een verplaatsing. Vanaf het moment dat het delegatiebesluit werkt, ligt de beslissing bij de ander.

Daarmee onderscheidt delegatie zich scherp van mandaat. Bij mandaat blijft de bevoegdheid bij het bestuursorgaan zelf, en artikel 10:7 Awb bevestigt uitdrukkelijk dat de mandaatgever haar gewoon zelf kan blijven gebruiken. Bij delegatie is dat uitgesloten. Wie de twee door elkaar haalt, richt zich tot het verkeerde orgaan of neemt een besluit dat hij niet meer mag nemen.

Geen bevoegdheid, ook niet in bijzondere gevallen

Voor wat is overgedragen, helpt geen beroep op spoed, op de politieke gevoeligheid van een dossier of op onvrede met de koers. Wel kan het overdragende orgaan bij de overdracht zelf een grens trekken: het kan de bevoegdheid gedeeltelijk overdragen of bepaalde gevallen aan zichzelf voorbehouden, en voor dat deel blijft het gewoon bevoegd. Wat het eenmaal uit handen heeft gegeven, krijgt het maar op één manier terug: door het delegatiebesluit in te trekken op grond van artikel 10:18 Awb. Dat werkt voor de toekomst; het maakt het orgaan niet met terugwerkende kracht weer bevoegd.

Wat er wel overblijft

Het overdragende orgaan staat niet met lege handen. Het kan beleidsregels vaststellen over de uitoefening van de bevoegdheid en het kan inlichtingen vragen; artikel 10:16 Awb regelt beide. Beleidsregels geven vooraf een algemene lijn, inlichtingen geven achteraf zicht op de uitvoering. Een opdracht in een concreet dossier hoort daar niet bij.

Een voorbeeld. Een gemeenteraad heeft de bevoegdheid om over bepaalde aanvragen te beslissen overgedragen aan het college. In een gevoelige zaak wil de raad zelf het laatste woord en neemt hij een eigen beslissing over de aanvraag. Dat besluit is genomen door een orgaan dat de bevoegdheid niet meer heeft. De aanvrager kan er bezwaar tegen maken en zich op dat bevoegdheidsgebrek beroepen; het college, dat wel bevoegd is, zal zich alsnog over de aanvraag moeten uitspreken.

Gevolgen van een besluit door de verkeerde

Een besluit dat het overdragende orgaan toch neemt, is onbevoegd genomen. Herstel kan alleen komen van het orgaan dat wel bevoegd is. Dat orgaan kan het besluit alsnog bekrachtigen en zich het daarmee eigen maken, of zelf opnieuw beslissen, bijvoorbeeld bij de beslissing op bezwaar. Een informeel akkoord van ambtenaren of een losse mededeling volstaat daarvoor niet; er moet een besluit van het bevoegde orgaan zelf liggen. Is het gebrek op die manier hersteld en is niemand erdoor benadeeld, dan kan de bestuursrechter het met toepassing van artikel 6:22 Awb passeren.

In de praktijk

• Voor de burger. Controleer bij wie u uw aanvraag of bezwaar indient. Staat er in een besluit een delegatiebesluit vermeld, zoals artikel 10:19 Awb vereist, dan weet u welk orgaan uw wederpartij is.
• Voor het overdragende orgaan. Bedenk vóór de overdracht of u de bevoegdheid echt kwijt wilt. Wilt u alleen uitvoering uit handen geven met behoud van uw eigen positie, dan is mandaat de passende constructie.
• Voor de gedelegeerde. Laat u niet verleiden tot een besluit dat feitelijk door een ander is genomen. U bent zelf verantwoordelijk voor de afweging en zult die in bezwaar of beroep ook zelf moeten verdedigen.