Artikel 4:89 Awb: Girale betaling in euro

Dit artikel regelt hoe er wordt betaald bij een bestuursrechtelijke geldschuld. De hoofdregel is eenvoudig: giraal, op een rekening die de schuldeiser daarvoor heeft aangewezen, in euro. Het belangrijkste onderdeel is echter het derde lid, dat bepaalt op welk moment een betaling meetelt.

Op de aangewezen rekening

Betalen doet u op de bankrekening die de schuldeiser daartoe heeft bestemd. Bij een schuld aan de overheid is dat het rekeningnummer uit de beschikking of de aanmaning, met het betalingskenmerk dat erbij staat. Maakt u het bedrag over naar een ander rekeningnummer van dezelfde gemeente, of laat u het kenmerk weg, dan loopt u het risico dat de betaling niet wordt herkend en de aanmaning toch komt. Moet de overheid aan u betalen, dan bent u zelf de schuldeiser en wijst u dus de rekening aan; geef een wijziging van uw rekeningnummer tijdig en schriftelijk door, want het bestuursorgaan mag afgaan op het nummer dat bij hem bekend is.

Het moment van betaling telt

Volgens het derde lid is een girale betaling verricht op het tijdstip waarop de rekening van de schuldeiser wordt gecrediteerd. Niet het moment waarop u de opdracht in uw bankomgeving bevestigt, en ook niet het moment waarop uw eigen rekening wordt afgeschreven. Dit is in de praktijk de valkuil van titel 4.4.

Een overboeking wordt lang niet altijd direct bijgeschreven; zeker buiten werkdagen of bij een betaling vanuit het buitenland kan het enige tijd duren. Wie op de laatste dag van de betaaltermijn overmaakt, loopt dus een reëel risico te laat te zijn en in verzuim te komen, met rente en invorderingskosten als gevolg. Houd daarom een marge van enkele werkdagen aan.

In euro, en soms aan een ander

Het tweede lid schrijft betaling in euro voor. Alleen een wettelijk voorschrift of een besluit van het bestuursorgaan zelf kan iets anders bepalen. Dat speelt vooral bij betalingen aan of door partijen buiten de eurozone. Betaalt u vanuit een buitenlandse rekening in een andere valuta, dan is het risico van koersverschil en van een lager bijgeschreven bedrag voor u: doorslaggevend is wat er in euro op de rekening van de schuldeiser terechtkomt.

Het vierde lid maakt mogelijk dat bij wettelijk voorschrift wordt bepaald dat aan iemand anders dan de schuldeiser wordt betaald. Dat komt voor waar een uitkering rechtstreeks bij de partij terechtkomt die de kosten maakt, bijvoorbeeld doordat een tegemoetkoming naar de verhuurder of de zorgaanbieder gaat in plaats van naar de rechthebbende zelf. Zo'n constructie vraagt een uitdrukkelijke wettelijke basis; een bestuursorgaan kan dit niet op eigen houtje regelen. Dat staat er niet aan in de weg dat een schuldeiser op eigen initiatief een gevolmachtigde aanwijst die het geld namens hem ontvangt.

Een voorbeeld

Een ondernemer moet een bestuurlijke boete van 900 euro uiterlijk op vrijdag 12 juni hebben betaald. Hij geeft donderdagavond de overboeking op. Het geld wordt maandag 15 juni bijgeschreven. Formeel is hij te laat: de betaling telt pas op de dag van creditering. Had hij twee dagen eerder betaald, dan was er niets aan de hand geweest.

In de praktijk

• Voor de burger of ondernemer: plan uw betaling ruim vóór de uiterste datum, gebruik altijd het betalingskenmerk en bewaar het bankafschrift met de datum van bijschrijving als bewijs.
• Voor het bestuursorgaan: vermeld rekeningnummer en kenmerk duidelijk in de beschikking, en houd rekening met verwerkingstijd voordat u aanmaant.
• Voor het bestuursorgaan: wilt u in een andere valuta laten betalen, leg dat dan vast in een besluit; het tweede lid vraagt daar uitdrukkelijk om.

Kan giraal betalen niet, dan biedt artikel 4:90 Awb een uitweg voor betaling in een andere vorm.